سرزمين بقيع و حق بر حافظه جمعي مسلمين

سرزمين بقيع با تأكيد بر نظم حقوقي مطلوب حاكم بر آن، از زواياي مختلفي قابل بحث است؛ ولي عمده رويكردهاي نوشتاري در اين حوزه، بر حقوق گردشگران مذهبي (زائران)، باورمندان و ذي‌نفعان از اين منطقه متمركز شده است. از ديگر ابعاد حقوقي اين منطقه، پردازش به مباني حمايتي اعمار و صيانت از بقيع است. اما مسئله اساسي اين نوشتار، فارغ از همه اين رويكردها، به حلقه مفقوده تاريخ حقوق بشر در اين حوزه مي‌پردازد؛ به عبارتي، وضعيت كنوني بقيع، به عنوان نتيجه يك تصرف عدواني در تاريخ، از منظر حقي، همچون حق بر حافظه جمعي، چگونه تحليل مي‌شود.اين نوشتار توصيفي ـ تحليلي با تكيه بر موازين حقوق بين‌الملل و بشر در اين حوزه، نخست به تشييد مباني حق بر حافظه جمعي و ارزش استنادي آن مي‌پردازد، سپس تخريب بقيع را امري منافي و ناقض اين حق به شمار مي‌آورد و در پايان با وجود راهكارهاي حمايتي مختلف از بقيع، مؤلفه اساسي را اعطاي شخصيت حقوقي به سرزمين بقيع مطرح مي‌كند كه مرزبندي‌هايي با ماهيت اشتراكي و عمومي در فقه اسلامي دارد.