شناسايي عوامل و پيشران‌هاي مؤثر بر كاركرد شهرهاي كوچك در سيستم شهري ناحيۀ مركزي استان فارس

شهرهاي كوچك از اجزاي مهم سيستم‌هاي شهري محسوب مي‌شود از اين رو مطالعه كاركرد و نقش اين شهرها در برنامه‌ريزي و توسعۀ منطقه‌اي امري ضروري است. كاركرد واسطه‌اي اين شهرها بين سكونتگاه‌هاي شهري و روستايي و ارائۀ خدمات در سطح محلي، آن‌ها را به عناصر راهبردي در توسعۀ متعادل يك سيستم شهري تبديل كرده است. سيستم شهري استان فارس نيز در چند دهه گذشته با دو پديدۀ افزايش شديد تعداد شهرهاي كوچك و پديدۀ نخست شهري مواجه بوده است. با توجه به ارتباط بيشتر شهرهاي كوچك ناحيۀ مركزي استان فارس با كلان‌شهر شيراز و تأثيرات متقابل كاركردي كه بر روي هم دارند،  شناسايي عوامل و پيشران‌هاي مؤثر بر كاركرد شهرهاي كوچك موجود در اين ناحيه در راستاي بهبود سيستم شهري آن ضروري است. اين پژوهش از نظر هدف كاربردي و از نظر ماهيت توصيفي – تحليلي است. جهت شناسايي و استخراج اوليۀ عوامل و پيشران مؤثر بر كاركرد اين شهرها از مطالعات اسنادي و پيشينۀ تحقيق و همچنين نظر كارشناسان استفاده شد. در نهايت 37 عامل و پيشران در ابعاد اقتصادي، زيربنايي، اجتماعي، مديريت و برنامه‌ريزي و زيست‌محيطي با بهره‌گيري از پويش محيطي و بومي‌سازي شناسايي شد و سپس پرسشنامه‌اي به شكل ماتريس‌ 37×37 تنظيم شد و توسط 17 نفر از متخصصين مرتبط تكميل گرديد. داده‌هاي جمع آوري شده با استفاده از روش تحليل اثرات متقابل، به‌عنوان يكي از روش‌هاي آينده‌پژوهي و با استفاده از نرم‌افزار MICMAC مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان مي‌دهد كه عوامل و پيشران‌هاي شناسايي‌شدۀ مؤثر بر كاركرد شهرهاي كوچك اين ناحيه در وضعيت ناپايدار است. از بين 37 عامل و پيشران شناسايي‌شده،  15 عامل و پيشران‌ با ماهيت بيشتر اقتصادي، به‌عنوان عوامل كليدي در آيندۀ كاركرد شهرهاي كوچك در سيستم شهري اين ناحيه شناخته شده‌اند.