تحليل ساختار فرمي و زيباشناختي قالي «ليليان و ريحان»

بيان مسئله: قالي ليليان از برندهاي مهم قالي ايران و خمين در دوران قاجار است كه از پژوهش و معرفي محروم مانده است. امروزه اثري از قالي هاي معروف ليليان در بازارهاي داخل يافت نمي شود و طرح مشهور ريحان در خمين نيز به صورت محدود بافته مي شود. از اين‌رو، در پژوهش حاضر به مطالعه و بررسي دو قالي ليليان و ريحان از منطقه خمين پرداخته مي‌ شود. بنابراين پرسش مطرح‌‌ شده در پژوهش حاضر اين است كه ساختار شكلي و زيباشناختي قالي ليليان و ريحان چگونه است؟هدف: هدف پژوهش حاضرتحليل طرح‌هاي ليليان و به‌طور استثنا طرح ريحان، ازحيث شاخص‌هاي فني و ويژگي‌هاي زيباشناختي، به منظور شناسائي بهتر اين دونوع قالي است.روش پژوهش: رويكرد پژوهش حاضر كيفي و از نوع توصيفي- تحليلي است. شيوۀ گردآوري داده‌ها كتابخانه‌اي و از پايگاه‌هاي اطلاعاتي معتبر است. يافته‌ها: يافته‌هاي پژوهش حاضر نشان مي‌دهد كه قالي ليليان اغلب بدون لچك و ترنج و شامل ساختاري منحصربه‌فرد، متفاوت و متشكل از گل و بوته‌ها و گل‌دسته‌هاي محرابي و هلالي‌گون و نيز گلدان‌هاي متقارن و وارونه است و معمولاً گل‌دسته يا گل‌بوته‌اي جايگزين فضاي لچك‌ها شده است. در برخي موارد نيز طرح‌هاي لچك و ترنج و ماهي درهم نيز در اين نمونه‌ها ديده مي‌شود. قالي ليليان شامل نقوش گياهي است و عاري از نقوش جانوري (حيواني و پرندگان) و انساني است. همچنين طرح بند ريحان از طرح‌هاي روستاي ريحان است كه دو نقشمايۀ مهم بَند كه مُلّهم از بند (سَد= اِسِل، استل، استخر) بوده و نقشمايۀ بزكوهي كه بازتابي از نقوش بزكوهي در سنگ‌نگاره‌هاي باستاني منطقۀ تيمره است از آرايه‌هاي مهم اين طرح است.