ارتقاء امنيت مسكن مبتني بر تبيين شاخصه‌هاي دسترسي بصري در خانه‌هاي تاريخي شهر بوشهر

تأمين امنيت فضايي از طريق دسترسي بصري در خانه، يكي از مهم‌ترين مؤلفه‌هاي استمرار حيات در بافت‌هاي تاريخي است. اين مؤلفه رابطه‌اي‌ مستقيم با مفهوم كيفيت دارد و عوامل اجتماعي، اقتصادي، روان‌شناسي و كالبدي بر آن اثر‌گذار است. به‌رغم اهميت، تحليل نقش دسترسي بصري بر امنيت درون خانه از منظر ساختار فضايي، پيكره‌بندي و نحوه استقرار فضا‌ها، در زمره‌ پژوهش‌هايي است كه كم‌تر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر مبتني بر تحليل ميداني و با تكيه ‌بر فن نحو فضا و بهره‌مندي از نرم‌افزار UCL Depthmap 10، شاخصه‌ دسترسي بصري ابنيه مسكوني در بافت تاريخي بوشهر را مورد مطالعه قرار داده است. تبيين چگونگي ايجاد دسترسي بصري در خانه‌هاي تاريخي شهر بوشهر و نوع اثرگذاري آن بر ارتقاء امنيت، مهم‌ترين هدف اين پژوهش است. پژوهش كيفي است و در حوزه‌ روش‌شناسي متكي بر تحليل و پيمايش است. بدين منظور، ابتدا شاخصه‌ دسترسي بصري و چگونگي پيوند آن با امنيت مورد بررسي قرار گرفته است و در بخش تحليل ميداني، شاخصه‌ها در يازده خانه‌ تاريخي، سنجش شده‌اند. يافته‌ها مبين آن است كه شاخصه‌ي دسترسي بصري در فضا‌هاي داخلي خانه با قرار گرفتن در كنار مؤلفه‌هاي عمق متريك، يكپارچگي و نمودار‌هاي توجيهي، رفتار متفاوتي از خود نشان مي‌دهد. مبتني بر تحليل نمودار‌هاي توجيهي، خانه‌هاي تاريخي بوشهر از نظر سلسله‌مراتب دسترسي، از پيچيدگي زيادي برخوردار نيستند و نمودار توجيهي آن‌ها زنجيروار و دسترسي به فضا‌هاي داخلي اين خانه‌ها بسيار آسان‌ است. نتايج نشان مي‌دهد كه در فضا‌هايي با عمق كم، بيش‌ترين ميزان دسترسي بصري وجود دارد و با خوشه‌اي شدن نمودار توجيهي، عمق فضا افزايش ‌يافته و ميزان دسترسي بصري كاهش مي‌يابد. هم‌چنين، با افزايش ميزان دسترسي بصري، ميزان امنيت ساير فضا‌ها افزايش و دسترسي‌پذيري آن‌ها كاهش پيدا مي‌كند. در نتيجه، متناسب با نوع كاربري فضا، نقش دسترسي بصري نيز تغيير مي‌كند و افزايش اين مؤلفه در فضا‌هاي نيمه‌خصوصي، تضمين‌كننده امنيت فضا‌هاي خصوصي خواهد بود.