تحليل تطبيقي ارزش‌هاي باغ ‌ايراني بر اساس شاخص‌هاي نظريه ديد- پناه

تبيين ارزش‌هاي عيني- ذهني نشأت‌گرفته از هويت بومي و ايراني در باغ ايراني همواره براي معماران منظر و فضاي سبز مورد توجه بوده و بسياري از طراحان و محقيقين باغ ايراني آن‌ها را به عنوان شاخصه‌هايي هويت‌مند براي طراحي فضاها، مورد توجه قرار داده‌اند. از اين رو تحليل باغ ايراني با استفاده از نظريه ديد- پناه ‌(نظريه مطرح در طراحي فضاهاي سبز) مي‌تواند اين ارزش‍‌ها را هرچه بيش‌تر نمايان كند. شاخص‌هاي اين مطالعه از نظريه ديد- پناه برگرفته شده است كه در ‌طراحي منظر معاصر به عنوان يكي‌ از‌ نظريه‌‌هاي اصلي محسوب مي‌شود. سوال اصلي پژوهش اين است كه نظريه ديد- پناه به چه ميزان توانايي تبيين ارزش‌هاي كمي و كيفي باغ ايراني را دارد؟ روش تحقيق اين پژوهش، تحليلي-‌ ‌توصيفي است و از تكنيك‌هاي تحليل‌‌ تطبيقي و استدلال منطقي استفاده شده است. داده‌‌هاي كيفي، با رجوع به اسناد و متون مرتبط و مطالعات كتابخانه‌‌ايي فراهم شده‌‌ است. تحليل‌ها در دو سطح توصيفي و استنباطي با استفاده از منطق تحليل تطبيقي صورت گرفته ‌‌است. سنجه‌هاي مربوط به ارزش‌هاي باغ ايراني شامل، وسعت‌ و‌ فراخ، جهت‌‌دهندگي، آسايش و آرامش، جاودانگي، بي‌انتهايي، تمركز حواس، جذابيت و موزوني، مركزيت و سازماندهي فضا و سنجه‌هاي مربوط به ديد- پناه شامل پيچيدگي، ديد و منظر، امنيت و پناه، و رمزآلودگي فضاست. نتايج اين پژوهش نشان مي‌‌دهد ماهيت و ارزش‌هاي كيفي باغ ايراني از طريق نظريه ديد- پناه قابل تبيين نيست و صرفاً ويژگي‌هاي عمومي و مشترك آن با فضاهاي سبز از اين طريق قابل ارزيابي است. باغ ايراني واجد كيفيات و شاخصه‌هاي منحصر به‌فردي است كه با رويكردهاي كمي و محاسباتي قابل سنجش و ارزيابي نمي‌باشند.