ارزيابي منظر صوتي در قلمرو اماكن مقدس، مورد مطالعاتي: بافت پيرامون حرم مطهر حضرت معصومه (س)

مناظر صوتي به عنوان بخشي از كيفيت‌‌هاي سازنده قلمرو اماكن قدسي با قابليت‌‌هاي متمايز ادراكي، رفتاري، اجتماعي و نمادين، نقش مهمي در آمادگي ذهني زائران در سلسله‌مراتب تشرف به اين اماكن دارند؛ از اين رو طراحان و برنامه‌‌ريزان شهري با مديريت صحيح منظر صوتي در انطباق با ارزش‌‌هاي زمينه، مي‌‌توانند در غناي محيطي اين قلمروهاي قدسي و معنوي، ايفاي نقش نمايند. امروزه تنزل اصوات خوشايند و غلبه اصوات ناخوشايند در حوزه بلافصل حرم مطهر حضرت معصومه (س)، منظر صوتي فرهنگي آن را نيازمند توجهي مضاعف نموده است؛ در اين راستا، هدف نوشتار حاضر ارزيابي منظر صوتي قلمرو پيرامون اين حرم مطهر مي‌باشد. به منظور نيل به اين هدف، از رويكرد آميخته (كيفي و كمي) و روش تحقيق توصيفي- تحليلي در پژوهش كاربردي حاضر استفاده شده است. ارزيابي كيفي منظر صوتي اين قلمرو با استفاده از تكنيك آواگردي و ارزيابي كمي با برداشت تراز معادل مواجهه‌‌ي صوت (Leq) توسط دستگاه ترازسنج صوت SLM مدل TES 1358 در دو بازه زماني روز و شب صورت پذيرفته است. بر اساس يافته‌هاي تحقيق به لحاظ كمي، ميانگين تراز فيزيكي مواجهه با صوت در دو بازه زماني شب و روز، بالاتر از استانداردهاي ذكرشده مصوب كميسيون عالي محيط زيست ايران است كه مقادير عددي بيش‌تري را ساعات روز در قياس با شب به خود اختصاص مي‌‌دهند. ميانگين تراز صوتي روزانه و شبانه‌ي عرصه‌‌هاي تشرف پياده‌‌مدار همچون پياده‌‌راه بهار، پياده‌‌راه ارم، پياده‌‌راه انقلاب و محدوده‌ي حرم مطهر در ميدان آستانه و ميدان امام‌‌خميني،  وضعيت مطلوب‌تري در قياس با ساير عرصه‌‌ها دارد و محورهاي امام موسي صدر، طالقاني و به خصوص ميدان ‌‌مطهري،  بالاترين مقادير  ميانگين تراز صوتي روزانه و شبانه را به خود اختصاص داده‌‌اند. همچنين در ارزيابي كيفي با توجه به نقش و روحيه معنوي و مذهبي اين قلمرو، نشانه‌‌هاي صوتي مذهبي و فرهنگي متعددي قابل شناسايي است كه حرم مطهر به عنوان اصلي‌‌ترين نشانه صوتي اين قلمرو محسوب مي‌‌شود اما غلبه نوفه و اصوات آنتروفوني، هويت نشانه‌‌هاي صوتيِ مذهبي و فرهنگي اين قلمرو را تحت‌‌الشعاع قرار مي‌‌دهد؛ همچنين اصوات ژئوفوني و بايوفوني متناسب با زمينه در عرصه‌‌هاي تشرف، سهم ناچيزي از اصوات خوشايند را به خود اختصاص مي‌‌دهند.