گفت‌وگومند‌سازي تعليم‌وتربيت با محوريت معلم؛ نوسان بين مركزگرايي و مركزگريزي

هدف اين پژوهش، بررسي و تحليل نقش معلمان در گفت وگومندسازي جريان تعليم و تربيت از راه توجه به صداي دانش آموزان در محيط هاي ياددهي-يادگيري است. ناتواني در گفت وگو ازجمله جدي ترين مسئله‌هاي جامعه ايراني است و به نظر مي رسد نظام تعليم وتربيتِ تمركزگرا و ديوان سالار ايران با تأكيد بيش ازحد بر دانش اندوزي و غفلت از اهميت روابط انساني، در پيدايي اين وضعيت سهيم است. انگاره ديوان سالارانه سبب شده است تا معلم به مثابه يك كارگزار در خدمت انتقال ارزش هاي نظام تربيتي در آمده و تنوع ديدگاه ها و ارزش هاي موجود در محيط هاي آموزشي ناديده گرفته شود. اين وضعيت، تعليم وتربيت را به جرياني تك صدا و يك سويه تبديل كرده است كه فرصتي براي گفت وگو در نظر نمي گيرد. مباني نظري تحول بنيادين در نظام تعليم‌وتربيت رسمي عمومي جمهوري اسلامي ايران كوشيده است -دست كم در مقام نظر- از اين انگاره فاصله بگيرد و معلم را به عنوان نيرويي فرهنگي و مولد سرمايه اجتماعي معرفي كند. اين مقاله ضمن طرح دو مفهوم مركزگرايي و مركزگريزي به نقل از ميخائيل باختين، ايده گفت وگومندسازي تعليم وتربيت با محوريت معلم را  به مثابه نوسان ميان دو وضعيت مركزگرايي و مركزگريزي با هدف ايجاد فرصت براي مطرح شدن چشم اندازها و شنيده شدن صداهاي دانش آموزان در جريان عمل تربيتي مطرح كرده است. علاوه بر اين، مدلي نيز در قالب چرخه رجوع به صداي دانش آموزان براي گفت وگومند و چندصدايي شدن جريان تعليم وتربيت به مدد كنشگري معلمان پيشنهاد شده است. بر اين اساس معلم و دانش آموز هر دو مشاركت كنندگاني در تجربه هاي ياددهي-يادگيري- از چشم اندازهايي متفاوت- به‌حساب مي آيند.