توزيع پذيرفتاري مغناطيسي و شاخص‌هاي هواديدگي در سطوح مختلف ژئومورفيك در برخي خاكهاي منطقه چالدران

پذيرفتاري مغناطيسي (χ) روشي سريع، غيرتخريبي و ساده براي تعيين خصوصيات خاك و توصيف فرآيندهاي تشكيل خاك است كه در سطوح ژئومورفيك مختلف، به‌منظور بررسي اثرات فاكتورهاي تشكيل خاك (پستي و بلندي، مواد مادري و ...) مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. اين پژوهش با هدف بررسي اثرات اشكال مختلف آهن، زهكشي، كاربري اراضي و فعاليتهاي انساني (كشاورزي) بر تغييرات پذيرفتاري مغناطيسي خاك و بررسي شاخص‌هاي هواديدگي CIW، CIA  و CPA  در واحدهاي ژئومورفيك مختلف در سال 1400 در منطقه مطالعاتي چالدران در شمال غربي ايران و در استان آذربايجان غربي انجام گرديد. بدين منظور 9 خاكرخ شاهد در پنج واحد ژئومورفيك غالب در منطقه ازجمله دشت دامنهاي، پديمنت پوشيده، مخروطه افكنه، دشت و دشت سيلابي حفر و ارزيابي گرديد. پس از تشريح و نمونهبرداري از افق‌هاي ژنتيكي خاك‌رخهاي حفرشده، خصوصيات فيزيكوشيميايي نمونه‌ها به‌همراه ويژگي‌هاي مغناطيسي آنها و شاخص‌هاي هواديدگي CIW، CIA و CPA اندازهگيري شد. دامنه پذيرفتاري مغناطيسي خاك‌هاي منطقه كه تحت تاثير رسوبگذاري، خاكسازي ، هواديدگي و كشت و كار قرار داشت، ازkg−1  3m 10-8 × 42.90 تا 1053.20 متغير بود. همچنين، ميانگين مقدار χlf  خاك‌رخهاي مورد مطالعه در ژئوفرمهاي مختلف بهصورت دشت سيلابي مخروط افكنه پديمنت پوشيده دشت دشت دامنه‌اي مشاهده گرديد. با وجود اينكه مقادير پذيرفتاري مغناطيسي وابسته به فركانس نمونه‌هاي خاك مورد بررسي بين 0.07 تا 3.50 درصد متغير بود؛ اما در بيشتر افقها مقدار χfd  كمتر از 2 درصد اندازهگيري گرديد. اين نتيجه نشان‌دهنده حضور ذرات درشت چندحوزهاي در منطقه است كه از طريق مواد مادري اضافه شدهاند. همچنين نتايج مقادير شاخصهاي هواديدگي CIA، CIWو CPA و همچنين منحني A-CN-K و تركيب شيميايي اكسيدهاي عناصر مورد مطالعه نشان دهنده مرحله هواديدگي ضعيف تا متوسط در منطقه است. بر اساس نتايج بهدست آمده، آبشويي مواد ديامغناطيس به لايههاي زيرين خاك، انتقال كاني‌هاي فري‌مغناطيس توسط آب و فعاليت‌هاي كشاورزي، منجر به تغييرات روند χlf با عمق شده است. همچنين نتايج نشان داد كه شرايط اكوييك به علت زهكشي ضعيف در خاكهاي مورد مطالعه موجب كاهش پذيرفتاري و ميزان Fed  شده است.