بررسي تأثير سناريوهاي عدم قطعيت در مدلسازي چشمه‌هاي آب زيرزميني با استفاده از مدل مكسنت در حوزه‌ي آبخيز نمرود، تهران

در پژوهش حاضر نقشه پتانسيل چشمه؜هاي آب زيرزميني با استفاده از مدل بيشينه‌ي بي‌نظمي (مكسنت) به عنوان معيار در حوزه آبخيز نمرود، استان تهران تهيه شد. در اين مطالعه تاثير سه سناريوي مختلف عدم قطعيت از جمله تعداد نقاط حضور (100،500،800 چشمه)، وضوح رستري (100،50،30) و اندازه نمونه (90.10، 80.20، 70.30، 50.50) روي نقشه؜ي پيش؜بيني شده بررسي شد. ابتدا 18 عامل مؤثر در ظهور چشمه؜ها شامل: سازندهاي سنگ؜شناسي، فاصله از گسل، تراكم گسل، طبقات ارتفاعي، درصد شيب، جهت شيب، فاكتور طول شيب، نقشه؜هاي انحنا، فاصله از آبراهه، تراكم آبراهه، فاصله از جاده، شاخص رطوبت توپوگرافي، موقعيت شيب نسبي، شاخص توان جريان، بافت خاك، شاخص زبري سطح و پوشش كاربري اراضي انتخاب شدند و نقشه آن‌ها در سامانه ArcGIS10.5 و SAGA تهيه گرديد. پس از بررسي هم‌خطي و طبقه‌بندي لايه؜هاي مؤثر، سپس فراواني وقوع چشمه در هر طبقه با استفاده از روش نسبت فراواني به دست آمد، كه اين روش ميزان دقيقي از وزن مربوط به هر طبقه را محاسبه مي‌كند. براي ارزيابي عملكرد مدل؜هاي مذكور از منحني مشخصه عملكرد نسبي (ROC) استفاده شد. نتايج نشان داد كه تركيب سناريوهاي وضوح رستري: 30-تعداد نقاط: 100-اندازه نمونه: 90.20 با داشتن بالاترين مقدار AUC ( 0.953 در مرحله آموزش  0.927 در مرحله اعتبارسنجي) داراي عملكرد بهتر و توانايي پيش؜بيني بالاتري نسبت به تركيب سناريوهاي ديگر بودند. علاوه بر اين، حدود 9.14 درصد از منطقه مورد مطالعه، پتانسيل بالا و خيلي بالايي به آب زيرزميني داشته است. براساس تركيب سناريوي برتر، عوامل فاصله از آبراهه، موقعيت شيب نسبي، تراكم زهكشي و شاخص رطوبت توپوگرافي به ترتيب با مقادير 17.3، 14.2 ،13.8 و 10.2درصد از عوامل اصلي كنترل مكاني در منطقه مورد مطالعه هستند كه در وقوع چشمه موثر هستند.