حوضۀ رودخانۀ قبركِيخا در دوران پيش‌ازتاريخ، استقرارها و نوسانات جمعيتي بخش مركزي شهرستان سميرم از دوران پارينه‌سنگي تا دورۀ بانش

بررسي و مطالعۀ دشت ها و دره هاي ميان كوهي زاگرس جنوبي ازمنظر جغرافيايي و فرهنگي منجر به درك عميق تر چگونگي شكل گيري، تبيين و گسترش فرهنگ هاي باستان شناختي آن مناطق مي شود. بخش هاي جنوبي زاگرس داراي حوضه هاي مختلف جغرافيايي و فرهنگي خاص خود است كه مناطق شمالي آن شامل: آباده، اقليد و سميرم مي شود. حوضۀ رودخانۀ قبركيخا و سميرم به دليل قرارگيري در نقطۀ تلاقي فرهنگ هاي باستان شناختي زاگرس جنوبي براي مطالعۀ تعاملات فرهنگي و حوضه هاي گسترش فرهنگ هاي باستان شناختي فارس مهم بوده، لذا با اين ضرورت و با هدف بررسي استقرارهاي پيش از تاريخي و نوسانات جمعيتي حوضۀ رودخانۀ قبركِيخا و همچنين شناسايي قديمي ترين آثار سكونت در بخش مركزي سميرم، مطالعات آغاز شد. پژوهش پيشِ رو مبتني بر يك فصل بررسي باستان شناختي با رويكرد تحليل زيستگاهي در بخش مركزي شهرستان سميرم بوده است. پس از تهيۀ نقشه هاي موردنياز، محدودۀ موردنظر به صورت پيمايشي بررسي شد و نمونه برداري به صورت تصادفي انجام شد، كه درپي آن منجر به شناسايي 66 محوطه از دوران پارينه سنگي تا دوران اسلامي شد. قديمي ترين آثار سكونت انسان در اين منطقه به دوران پارينه سنگي مياني برمي گردد؛ پس از آن يك محوطه از دوران نوسنگي شناسايي شد و سپس با افزايش تعداد محوطه ها، هفت محوطه از دورۀ باكون، چهار محوطه از دورۀ لپويي و سه محوطه از دورۀ بانش شناسايي شد. نتايج حاكي از تأثيرپذيري كامل فرهنگ هاي پيش از تاريخي اين منطقه از فارس است و هيچ گونه شواهدي از فرهنگ هاي مناطق پيراموني مشاهده نشد. به دليل پايين بودن قابليت هاي زيست محيطي، محوطه ها هيچ گاه در ابعاد و اندازۀ استقرارهاي بخش هاي مركزي فارس نبوده، اما مانند فارس شاهد افزايش محوطه ها در دوران باكون و لپويي هستيم و همچنين در مكان گزيني استفاده از منابع آب و خاك مرغوب و سكونت در نزديك ترين فاصله با رودخانه ها و منابع مطمئن آبي مدنظر بوده است. موضوع جالب توجه اين كه برخلاف بخش هاي مركزي فارس، مداركي مبني بر كاهش شديد تعداد محوطه ها و تغيير شيوۀ زندگي از يكجانشين كشاورز به دام پرور عشاير شناسايي نشد و شاهد وسعت محوطه ها و افزايش جمعيت در دورۀ بانش هستيم.