تعيين محتوي و منشاء‌يابي هيدروكربن‌هاي آروماتيك چندحلقه‌اي (PAHs) در گردوغبار داخلي ساختمان‌هاي اداري كلان‌شهر اصفهان، ايران

زمينه و هدف: امروزه شهروندان بيش‌تر اوقات خود را در فضاهاي سربسته حضور دارند و از اين‌رو، احتمال مواجهه آن‌ها با انواع تركيبات آلاينده و از جمله هيدروكربن‌هاي آروماتيك چندحلقه‌اي (PAHs) با قابليت ناهنجاري‌زايي، جهش‌زايي و سرطان‌زايي قابل توجه است. بر اين اساس، اين مطالعه با هدف رديايي، تعيين محتوي و منشاء‌يابي تركيبات PAH در نمونه‌هاي گردوغبار داخلي برخي ساختمان‌هاي اداري شهر اصفهان در سال 1401 انجام شد.روش ‌بررسي: در اين مطالعه توصيفي-مقطعي، در مجموع 84 نمونه گردوغبار از 28 مكان نمونه‌برداري جمع‌آوري شد. در آزمايشگاه و پس از استخراج آناليت‌ها، نسبت به شناسايي و تعيين مقادير گونه‌هاي PAH با استفاده از روش كروماتوگرافي گازي-طيف‌سنجي جرمي (GC-MS) اقدام شد. منشاء تركيبات PAH در نمونه‌ها نيز با استفاده از روش نسبت‌هاي تشخيصي مولكولي (MDRs) تعيين و پردازش آماري داده‌ها نيز با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد.يافته ها: نتايج بيان‌گر شناسايي 16 گونه داراي اولويت PAHs در نمونه‌ها با مقادير كمينه، بيشينه و ميانگين مجموع به‌ترتيب برابر با 4575، 16589 وµg/kg 9838 بود. به‌علاوه، ميانگين مقادير ايزومرهاي نفتالن، فلورين، فنانترن، فلورانتن، پايرن، بنزو (آلفا) آنتراسن، كرايسن، بنزو (بتا) فلورانتن، بنزو (كا) فلورانتن، بنزو (آلفا) پايرن، دي بنزو (آ،اچ) آنتراسن، بنزو (جي،اچ،آي) پريلن و ايندن (1،2،3 سي.دي) با حد مجاز سازمان حفاظت محيط‌زيست ايران اختلاف معني دار آماري داشته (0/050 p) و از بيشينه رواداري اين سازمان بزرگ‌تر بوده‌اند. نتايج روش MDRs نشان داد كه تركيبات PAH نمونه‌هاي گردوغبار غالباً از منابع پيروژنيك (Pyr) نشات گرفته‌اند.نتيجه گيري: با توجه به مخاطرات ناشي از مواجهه با تركيبات PAH، نسبت به رديايي، تعيين مقادير، منشاء‌يابي و به‌ويژه ارزيابي خطر سلامت مواجهه با اين تركيبات آلاينده‌ در نمونه‌هاي گردوغبار ساير اماكن سربسته از جمله مراكز تجاري، آموزشي، تفريحي و منازل مسكوني توصيه مي‌شود.