گذار از رويكرد كاركرد گرا در فلسفه ذهن به رويكرد بدن‌مند

رويكرد «كاركردگرا» رويكردي معيار در دهه‎هاي اخير در فلسفه‌ ذهن و علوم ‎شناختي است كه با الهام از علوم كامپيوتر و در مقابل انتقادهاي وارد بر نظريات پيشين شكل گرفت و مغز را سامانه پردازشگري مي‌داند كه داده‎هاي حاصل از اشياء و رويدادها را دريافت و به‌ كمك مفاهيم پيشينيِ ذهن انسان، آنها را در قالب علائم و نمادهايي با كاركرد بازنمايانه ترجمه و ذخيره مي‌كند؛ اما اين رويكرد به ‌لحاظ فلسفي با مشكلاتي همچون توجيه معناداري مفاهيم روبه‌روست. اين مقاله با نگاهي تحليلي مي‌كوشد رويكرد «بدن‌مند» را به ‌عنوان رويكردي جايگزين ناظر به حل اين مشكلات ارائه كند.نگاه بدن‌مند، مشكلات كاركردگرايي را ناشي از نگاه ماشين‎وار، منفعل و فرمان‌بَرِ آن به بدن مي‌داند و به‌جاي آن، ذهن بدن‌مند را با سه جزء معرفي مي‌كند: 1. سامانه «ادراكي-حركتي» كه به ‌نوعي حضور مابازائي از اشياي خارجي را در ذهن معنادار مي‌سازد؛ 2. سامانه «مفهوم‎سازي» كه اطلاعات حاصل از سامانه ادراكي-حركتي را به هم مرتبط و متحد مي‌سازد. 3. فرايند «ساخت استعاره»‌هايي كه حاصل سامانه مفهوم‎سازي هستند و در زبان روزمره، فرازبان و مفاهيم رياضي به ‌وفور ديده مي‎شوند. اين سه فرايند شناختي ذهن ما اغلب ناآگاهانه‌اند. نشان داده‌ايم كه نگاه بدن‌مند به ذهن، آن را به مغز فرو نمي‌كاهد، بدن را صرفاً سخت‌افزاري فرمان‌بر و مغز را فرمانده و پردازشگر داده‎هاي ادراكي نمي‌بيند و مفاهيم را هم نه بازنمايي‎هاي نمادين از جهان بلكه شبيه‎سازهايي ذهني از كيفيات حاصل از «تعامل بدن با جهان» مي‌بيند. انسان (با تمام جنبه‎هاي وجودي‎اش) موجودي «در جهان» است و به ‌عنوان «بخشي از جهان» با پيرامون خود در تعامل است و شكل‌گيري هر معنايي در ذهن محصول همين تعامل است.