تأملي بر مدعاي رورتي در خصوص دين: دين به مثابه توقف‌كننده گفتگو

رورتي مدعي است متافيزيك دانان و عالمان دين با تفكيك حوزه عمومي(سياست) از حوزه ‌خصوصي(دين) هم رأي و متفق القول اند. درحالي كه متافيزيك دانان درصدند اين هدف را با كشف ذات عمومي و خصوصي دريابند، نظريه پردازان تلاش مي كنند اين كار را با اولويت دهي عمومي به جاي خصوصي و يا برعكس انجام دهند؛ اما رورتي با ايجاد خط انشقاقي بين حوزه خصوصي و حوزه عمومي مدعي است حوزه سياست نيازي ندارد مباني خود را از معيارهاي فردي حوزه خصوصي كه دين نيز بدان تعلق دارد كسب نمايد. وي محوريت حقيقت با مشي معرفتي و ديني را از صحنه انديشه برمي دارد و به جاي آن گفتگو (همبستگي با«ما» هاي مختلف) را مي نشاند كه در آن هيچ عضوي بنيادي تر از ديگري نيست و هيچ عضوي مجاز به قضاوت در خصوص صلاحيت ديگري نيست. به زعم رورتي استدلال هاي ديني به مثابه شناختي محدود، نگريسته مي شود كه غيرقابل مذاكره است و به مثابه يك متوقف كننده گفتگو عمل مي كند. اينجاست كه دين نه تنها طريقي براي رد مرجعيت بقيه جهان مي شود بلكه همچون طريقي جهت انسداد اراده توافق بين انسان ها عمل مي كند. فرض ما اين است ديدگاه رورتي در مورد دين كه مبتني بر نظريه تقدم سياست بر دين است با ايده‌آلش در باب جامعه اي كه هم نخبگان كثرت گرايي ديني برايش اهميت دارد و هم حفظ همبستگي سياسي، متناقض است.