جانمايي مخازن تعديل سيلاب و طراحي سيستم انحراف رودخانه به منظور ايمن‌سازي سيلاب‌دشت، مطالعه موردي: رودخانه گرگانرود

سيل از مهم‌ترين مخاطرات طبيعي از نظر زيان‌هاي جاني و خسارت‌هاي مالي در جهان و ايران است كه در سال‌هاي اخير، شدت و تواتر وقوع آن افزايش يافته‌ است. يكي از روش‌هاي سازه‌اي كنترل سيل، انحراف سيلاب رودخانه است. در اين پژوهش، مكان‌يابي محل‌هاي ذخيره موقت سيل و طراحي سيستم انحراف سيلاب رودخانه با استفاده از مدلسازي هيدروليكي يك‌بعدي و دوبعدي سيل و در نظرگيري ملاحظات سازه‌اي و هيدروليكي طراحي بندهاي انحرافي انجام شده است. بازه‌‌ي مهمي از رودخانه گرگانرود كه شامل بازه پايين دست سد گلستان تا اتصال به درياي خزر مي‌شود، بعنوان مطالعه موردي انتخاب شده است و اثر انحراف سيلاب بر دبي اوج سيلاب نقاط آسيب شامل شهرهاي آق‌قلا و گميشان مطالعه شده‌ است. مكان‌يابي محل‌هاي انحراف و ذخيره‌سازي با استفاده از مدل‌هاي Flo 2D، HEC RAS و SWMM انجام شده و سپس، با توجه به معيارهاي هزينه و كارايي، مكان‌هاي مناسب مخازن ذخيره سيلاب تعيين شده ‌است. در نهايت، عملكرد مجزا و تركيبي اين بندها بر روي خصوصيات سيلاب رودخانه در نقاط آسيب طي چهار واقعه مهم بارش، برآورد شده‌ است. نتايج نشان داد كه در صورت استفاده از يك و دو سيستم انحراف سيل، دبي اوج سيل در ورودي به شهر آق‌قلا طي 4 واقعه بزرگ سيل بررسي شده، بطور متوسط 7/45 و 16/35 درصد كاهش مي‌يابد. همچنين در صورت استفاده از سه سيستم انحراف سيلاب، دبي اوج سيل ورودي به شهر گميشان، بطور متوسط 22/15 درصد كاهش خواهد يافت.