بررسي اثرات نانو و ميكرو كلات آهن بر كاهش آسيب‌هاي تنش شوري در مراحل جوانه‌زني و گياهچه‌اي گياه زوفا (Hyssopus officinalis)

مقدمه: تنش شوري يكي از عوامل مهم خسارت‌زا در مراحل جوانه‌زني بذر گياهان است كه با كاهش پتانسيل آب خاك و ايجاد سميت يوني ناشي از تجمع نمك در بذرها در جذب برخي عناصر اختلال ايجاد مي‌كند. از آنجايي كه بذر زوفا در مراحل اوليه جوانه‌زني به تنش شوري حساس مي‌باشد، بررسي روش‌هايي كه سبب بهبود شرايط جوانه‌زني اين گونه شوند بسيار ضروري به‌نظر مي‌رسد. در تحقيق انجام شده به بررسي تأثير روش پيش‌تيمار با عنصر آهن بر ويژگي‌ها و بهبود جوانه‌زني بذر گياه زوفا در شرايط تنش شوري پرداخته شد.مواد و روش‌ها: اين پژوهش به‌صورت دو آزمايش مجزا و فاكتوريل در قالب طرح پايه كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام گرفت. تيمارها شامل پنج سطح نانو كلات و ميكرو كلات آهن (صفر، 50، 100، 200 و 400 ميلي‌گرم بر ليتر) و شش سطح شوري شامل (صفر، 50، 100، 150، 200 و 250 ميلي‌مولار) و هم‌چنين دو زمان پرايم شامل 12 و 24 ساعت بود.يافته‌ها: نتايج نشان داد با افزايش تنش شوري خصوصيات جوانه‌زني كاهش يافت به طوري كه در تنش شوري 200 ميلي‌مولار رشد گياهچه و بنيه بذر و در تنش شوري 250 ميلي‌مولار جوانه‌زني كاملاً متوقف شد. كاربرد ميكرو كلات آهن در شرايط بدون تنش تاثير مثبتي بر جوانه‌زني زوفا نداشت و كاربرد پيش‌تيمار آبي به مدت 12 ساعت بهتر از نانوكلات آهن عمل كرد و در تيمار آهن ميكرو تفاوت معني‌داري بين غلظت‌هاي مختلف مشاهده نشد. كاربرد نانو و ميكرو كلات در تنش‌هاي شوري 100 و 150 ميلي‌مولار تأثيرات خود را بهتر نشان داد به طوري كه غلظت 200 ميلي‌گرم بر ليتر نانوكلات آهن به مدت 12 ساعت و غلظت‌هاي 100 و 200 ميلي‌گرم در ليتر ميكروكلات آهن در مدت زمان 24 ساعت بالاترين جوانه‌زني، رشد گياهچه و بنيه بذر را داشت. ميزان پروتئين محلول و فعاليت آنزيم‌هاي پراكسيداز و كاتالاز در شوري 50 ميلي مولار افزايش، ولي در شوري بالاتر از آن كاهش يافت كه پيش‌تيمار بذر در غلظت 200 ميلي‌گرم در ليتر ميكرو كلات آهن و نانو كلات آهن موجب شدت بخشيدن به اين روند شد.نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد كه جوانه‌زني گياه زوفا در اثر تنش شوري به شدت كاهش پيدا كرد؛ به‌طوري‌كه در شوري 200 ميلي‌مولار گياهچه اين گياه قادر به رشد و استقرار نبوده و در شوري 250 ميلي‌مولار نيز جوانه‌زني در اين گياه صورت نمي‌گيرد. همچنين پيش‌تيمار بذر اين گياه در شرايط عدم تنش و تنش‌هاي ملايم نيز توجيه‌پذير نبوده و پيش‌تيمار با ميكرو كلات آهن داراي تأثيرات منفي و در بهترين حالت بي‌تأثير بود، اما در سطوح شوري بالا استفاده از كلات آهن به‌خصوص در مقياس نانو با غلظت 200 ميلي‌گرم در ليتر به مدت 12 ساعت بر كاهش اثر شوري مؤثر است.