شناسايي مولفه‌هاي تفكر محاسباتي در مهارت‌هاي يادگيري دوره ابتدايي

هدف از اين مطالعه بيان ويژگي‌ها، قابليت‌ها و مولفه‌هاي تفكر محاسباتي به‌عنوان يكي از مهارت‌هاي اساسي يادگيري در دوره ابتدايي است. اين پژوهش با رويكرد كيفي و روش فراتركيب انجام شده است. براي جستجوي مقالات مرتبط جهت تحليل و بررسي از كليدواژه‌هاي فارسي «تفكر، مهارت‌هاي تفكر، تفكر محاسباتي در دبستان، تفكر محاسباتي در دانش‌آموزان» و معادل انگليسي آن‌ها در پايگاه‌هاي داده مگ‌ايران، سيد، سيويليكا، ساينس‌دايركت و اسكوپوس، انستيتوي مهندسان برق و الكترونيك  بين سال‌هاي 1390 تا 1399 و 2000 تا 2021، استفاده شده است. داده‌ها براساس يك طرح پژوهش كيفي از نوع فراتركيب و با استفاده از گام‌هاي هفتگانه سندلوسكي و باروسو، جمع‌آوري شده‌اند. انتخاب نمونه با استفاده از معيارهاي پذيرش و عدم‌پذيرش و برنامه مهارت‌هاي ارزيابي حياتي صورت گرفت. جهت بررسي قابليت اعتبار يافته‌ها از معيارهاي خودبازبيني محقق؛ مرور همتايان و نظرسنجي متخصصان بهره گرفته شد. در بررسي اوليه 1643 مقاله استخراج شده كه از اين تعداد 1533 مقاله براساس عنوان، 35 مقاله براساس چكيده و 51 مقاله براساس محتوا غربال شده و در نهايت 24 مقاله نهايي استخراج و مورد بررسي قرار گرفت. طبق يافته‌هاي پژوهش و بررسي‌هاي نهايي، مولفه‌هاي تفكر محاسباتي را مي‌توان در نوزده طبقه كلي دسته‌بندي و متناسب با آن ماهيت عناصر آن را نمايان كرد. نتايج حاكي از اين پژوهش نشان‌دهنده سه مقوله اساسي از اين نوع مهارت تفكر و اهميت پرورش آن در مدارس به‌ويژه از دوران كودكي و سال‌هاي اوليه دبستان است؛ اين مقوله‌ها شامل مهارت‌هاي شناختي، مهارت‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي (فناوري) و علوم، تكنولوژي، مهندسي و رياضي است. نتايج پژوهش نشان‌دهنده هم‌پوشاني بالاي اين عناصر، مولفه‌ها و مقوله‌ها و رابطه مثبت ميان آن‌هاست. نتايج حاكي از آن است كه تفكر محاسباتي به‌عنوان يكي از مهارت‌هاي نوظهور و يكي از مهارت‌هاي حل مسئله به شمار آمده و با استفاده از فناوري و علوم كامپيوتر در سال‌هاي اوليه كودكي در مدارس دنيا در حال آموزش و يادگيري بوده و به‌عنوان مجموعه‌اي از مهارت‌ها و دانش‌هاي عرضي براي همگان لازم و ضروري است.