تحليل تفسيري فقهي شرطيت خوف نوعي در حرمت القاء در آيه تهلكه

يكي از آيات قرآن كريم كه فقيهان در مباحث مختلفي مورد استناد قرار داده‌اند، آيه «وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللّٰه وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَي التَّهْلُكَةِ و...» (بقره/ 195) است. گرچه استفاده حرمت القاء در تهلكه از اين آيه، جاي بحث ندارد، در تعيين گستره حرمت و چگونگي برداشت از آيه، بحث‌هاي زيادي مطرح است. اين مقاله كه به روش تحليلي ـ توصيفي انجام شده، در پي پاسخ به اين سٶال است كه آيا ملاك حرمت القاء در تهلكه، احتمال، گمان، ترس با ملاك شخصي يا ترس نوعي است؟ اين جستار پس از بيان معناي آيه و مطرح نمودن ديدگاه‌ها، به نقد ملاك‌هاي ارائه‌شده پرداخته و اولاً با توجه به نقدهاي وارده بر ساير ديدگاه‌ها و با عنايت به اينكه مورد نمي‌تواند مفهوم كلي و وسيع آيه را تقييد بزند، عموميت القاء در تهلكه را پذيرفته، و ثانياً با توجه به اينكه در شريعت اسلام، احكام بر عناوين و موضوعات بار مي‌شود و نيز به خاطر بعيد بودن التزام فقيهان به لوازم خوف شخصي و به دليل تنقيح مناط فتواي فقيهان در نظاير آيه، نظريه ترس نوعي را كه همان حكم عرف به تعريض شخص به هلاكت مي‌باشد، پذيرفته است. بنابراين القاء در صورتي حرام است كه از ديدگاه عرف براي نوع انسان‌ها موجب هلاكت باشد.