دارالفنون: نياي پلي‌تكنيكي دانشگاه ايراني

در روايت غالب بر تاريخ‌نگاري، سياست‌گذاري و مديريت آموزش عالي ايران در دو دهۀ اخير از تكامل خطي تاريخي نهاد دانشگاه از دانشگاه نسل اول/ آموزشي/ فرانسوي/ ناپلئوني به نسل دوم/ پژوهشي/ آلماني/ هومبولتي و نهايتاً نسل سوم/ كارآفريني/ امريكايي/ استارت‌آپي در ايران و جهان بسيار سخن به ميان مي‌آيد. با اين حال مرور ادبيات نظري موجود در زبان فارسي نشان مي‌دهد كه تا كنون جز كلياتي پراكنده، مطالب چنداني در بارۀ چيستي دانشگاه نسل اول يا همان دانشگاه ناپلئوني/ فرانسوي/ آموزشي و تطابق تاريخي آن با دانشگاه فرانسوي نسل اول در ايران يعني دارالفنون مطرح نشده، و حال آنكه سنگ‌بناي آموزش عالي در ايران و شاكلۀ اصلي‌ است كه الگوهاي دوم و سوم بر آن افزوده شده‌اند. با هدف پر كردن اين خلأ فكري-تاريخي، اين مقاله در گام اول به معرفي ايدۀ دانشگاه پلي‌تكنيك به عنوان دانشگاه فرانسوي نسل اول در چارچوب دولت انقلابي ناپلئون و گفتمان تكنوكراسي دولتي و نظام سياست پوزيتيويستي سن سيمون و كنت پرداخته و سپس تأسيس يك دانشگاه پلي‌تكنيك را در ايران با بررسي تاريخي جايگاه نهادي دارالفنون در تنظيمات عصر ناصري و حكمراني در حال نوسازي دولت واكاوي مي‌كند. در انتها برخي دلالت‌هاي تأسيس دارالفنوني دانشگاه ايراني براي مطالعات آتي حوزۀ آموزش عالي و سياست‌گذاري آن پيشنهاد مي‌شود.