بررسي تاريخي تغييرات كتاب‌هاي درسي تاريخ طبيعي مدارس با تأكيد بر موضوع تكامل جانوران و انسان از دورۀ قاجاريه تا كنون

روند گسترش مدارس جديد در دورۀ قاجار در پيوند با مسائل سياسي و فرهنگي و اجتماعي بوده است. هرگز نمي‌توان اعزام گروه‌هاي دانشجويي به اروپا، جنگ‌هاي مداوم ايران و روس و نهايتاً پيروزي انقلاب مشروطه را، در تكوين مدارس جديد ناديده گرفت. با آغاز به كار مدارس جديد نياز به توليد كتاب‌هاي متناسب با آن نيز احساس شد و اهالي فرهنگ در هر دوره كوشيدند اين امر مهم را سامان دهند. اين مقاله مي‌كوشد تاريخ تدوين يكي از اين كتاب‌ها را بررسي  و تغييرات ايجاد شده را در آن آشكار كند. اين پژوهش بيشتر به كتاب‌هاي «تاريخ طبيعي» نظر دارد و از آن ميان نيز انگشت تأكيد بر نظريۀ تكامل و چگونگي ورود و بسط آن به كتاب‌هاي درسي از آغاز تا كنون گذاشته است. با بررسي اسناد مي‌توان نشان داد، علي‌رغم چالش جدي برخي از جريان‌ها در ايران با نظريۀ تكامل، اين موضوع بيش‌وكم در كتاب‌ها آمده است، هر چند روايت‌هاي هر دوره خود بازتابي از شرايط سياسي و فرهنگي حاكم بر نهادهاي علمي و فرهنگي دارد.