تاثير بسترهاي فرهنگي، اجتماعي و جغرافيايي بر شكل‌گيري نخستين مكان‌هاي ديني اسلام و يهود

اديان اسلام و يهود در سرزمين‌هاي ظهور كردند كه داراي بسترهاي فرهنگي، اجتماعي و جغرافيايي بوده است. اين اديان براي همراه كردن پيروان و سهولت پذيرش مردم، هر آنچه از اين بسترها برآمده بود را به‌كل مردود ندانستند، بلكه با برخي از آن‌ها كه منافاتي با دين جديد نداشت همراه شدند و حتي به مرور از آن‌ها تاثيراتي پذيرفتند. مكان‌هاي ديني اديان نيز به تدريج تحت تاثير بسترهاي نامبرده شكل گرفتند. هدف پژوهش حاضر، مطالعۀ تطبيقي تاثير بسترهاي فرهنگي، اجتماعي و جغرافيايي سرزمين پيدايش اديان اسلام و يهود، بر شكل‌گيري نخستين مكان‌هاي ديني آنان بوده است. پرسش اين است كه بسترهاي فرهنگي، اجتماعي و جغرافيايي موجود در سرزمين پيدايش اديان اسلام و يهود چه تاثيري بر شكل‌گيري نخستين مكان‌هاي ديني آن سرزمين داشته است؟ پژوهش از لحاظ راهبرد كيفي و از نظر ماهيت و روش تفسيري-تحليلي است كه با مطالعه و تحليلي تطبيقي، تاثير اين بسترها را بر شكل‌گيري نخستين مكان‌هاي ديني اديان اسلام و يهود جستجو كرده‌است. نمونه مورد مطالعه، نخستين مكان‌هاي ديني در دين اسلام يعني كعبه، مسجد مدينه و نخستين مساجد اسلامي و در دين يهود يعني خيمه عهد، معبد اورشليم و كنيسه‌هاي نخستين بوده‌ است. پژوهش بسترهاي فرهنگي، اجتماعي و جغرافيايي را به عنوان سطوح تبيين و تطبيقِ اين مطالعۀ تطبيقي برگزيده‌است و نخست اين بسترها را در سرزمين‌هاي پيدايش اديان اسلام و يهود جستجو كرده و سپس به بررسي تاثير آن‌ها بر شكل‌گيري نخستين مكان‌هاي ديني در دو دين نامبرده پرداخته است. نتايج پژوهش ضمن تاكيد بر اشتراك تاثيرپذيري نخستين مكان‌هاي دينيِ اديان اسلام و يهود از بسترهاي نامبردۀ موجود در سرزمين پيدايش آنان و تحليل چگونگي اين تاثير، تحليلي تطبيقي از تاثير اين بسترها بر شكل‌گيري نخستين مكان‌هاي ديني در اديان منتخب ارائه داده است.