تهاجم عثماني به غرب ايران در جنگ جهاني اول و پيامدهاي آن: پژوهشي بر پايه اسناد

تهاجم عثماني به غرب ايران و اشغال چندساله‌ اين خطه در جنگ جهاني اول، پيامدهاي معيني داشت كه ابعاد مختلف آن هنوز نيازمند واكاوي است. جلوه‌اي از اين پيامدها، به‌ويژه از منظر حيات اجتماعي، در اسناد بازتاب يافته است كه بررسي تحليلي و زمينه‌مند آن مي‌تواند به ترسيم نماي جزئي‌نگرتري از موضوع كمك ‌كند. به اين منظور در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با تكيه بر محتواي اسناد منتشرنشده، از زبان برخي نخبگان محلي كه خود در متن اين رخدادها حضور داشته‌اند، تصويري از وضعيت اجتماعي غرب ايران در جنگ جهاني اول ارائه شود. پرسش محوري پژوهش ناظر بر ابعاد اجتماعي و اقتصادي اشغال غرب ايران توسط عثماني و تأثير آن بر وضعيت عمومي كشور در اين روزگار پرحادثه است. همزمان تلاش شده است رابطه‌ دوسويه‌ مركز و حاشيه و نوسان آن در شرايط ضعف دولت مركزي بررسي شود. حاصل پژوهش نشان مي‌دهد كه تهاجم نظامي عثماني و اشغال چندساله‌ ولايات غرب ايران، در تضعيف و مختل شدن نظام اداري و شكل‌گيري بحران سياسي مؤثر بود. پيامدهاي عيني اين بحران در قالب تشديد ناامني، غارت و استثمار مردم، نبود يا كمبود و گراني غله و آذوقه، اخلال در كار اداراتي چون پست و ماليه و تحميل هزينه‌هاي پيش‌بيني‌نشده به دولت بروز يافت. اين وضعيت سهم معيني در تشديد بحران مالي كشور و به‌ تبع آن، تضعيف بيشتر دولت مركزي داشت