ولايت قهري در حقوق ايران و نهاد مشابه در حقوق آمريكا

زمينه و هدف: حقوق اسلامي در كشورهايي كه از فقه اماميه پيروي كرده است، ولايت بر طفل را بر عهده پدر قرار داده است و همچنين جد پدري را هم‌تراز و در رديف پدر قرار داده و براي هر يك از آنان ولايت قهري براي اداره امور مالي و غيرمالي صغير و نمايندگي قانوني او چه در زمان حيات ديگري و چه پس از فوت او قائل شده است. مطابق قانون مدني نيز پدر داراي ولايت قهري است، اما مادر از حق ولايت بر فرزند خود محروم مي‌باشد، مگر آنكه به‌موجب وصيت پدر، مادر وليّ خاص شود. اين در حالي است كه در بسياري از كشورها، غالباً منفعت فرزند موردتوجه است و نه جنسيت والدين او. در حقوق پيشين آمريكا نيز همانند ايران اين پدر بود كه نقشش در حضانت اهميت داشت و مادر از تمامي حقوق حضانت فرزند خود محروم بود. لذا در اين پژوهش به بررسي اين امر مي‌پردازيم كه ولايت قهري در حقوق ايران و حقوق آمريكا از چه جايگاهي برخوردار است؟ روش: اين مقاله به روش توصيفي - تحليلي انجام‌شده است.يافته‌ها و نتايج: حضانت قانوني، حق و تعهدي است كه به والدين جهت تصميم‌گيري‌هاي مهم در امور زندگي كودك پس از طلاق داده مي‌شود. باگذشت زمان و تحول در قوانين، مادر نيز در كنار پدر داراي حقوق و تكاليفي گرديد. منفعت طفل مهم‌ترين تحول در حقوق حضانت بوده و دادگاه‌ها مي‌بايست بر مبناي فرضيه بهترين منفعت طفل، حضانت را به شايسته‌ترين شخص اعم از پدر يا مادر بدهند. بررسي نظام حقوقي ايران و آمريكا نشان مي‌دهد كه شباهت‌هاي اساسي و بعضي تفاوت‌هايي مهم در دو سيستم حقوقي ايران و آمريكا در خصوص ولايت و سرپرستي كودك وجود دارد.