مباني ضعف بينشيِ انسان و اصول و روش ‌هاي تربيتيِ اصلاح آن در قرآن كريم

حقيقت‌ جويي و طلب دانش از ويژگي‌ هاي ذاتي و فطريِ بشر است كه براساس موقعيت او و ميزان بهره‌ مندي‌اش از پرورش، به صورت‌هاي متفاوت در وجودش رشد مي‏ كند. شدت و ضعف اين ويژگي بر بينش افراد اثر مي‌گذارد و مسئله‌اي قابل بررسي است. بسياري از شاخصه‌هاي رفتاري نيز در بينش انسان‌ها ريشه دارند. تحقيق حاضر به‌منظور تبيين مباني ضعف بينشيِ انسان، و اصول و روش‌هاي تربيتيِ اصلاح آن براساس قرآن كريم صورت گرفته است. اين پژوهش به‏ لحاظ رويكرد درزمرۀ پژوهش‌هاي كيفي قرار دارد و براي انجام‌دادن آن از روش تحليلي با به‏ كارگيري روش تحليل مضمون استفاده كرده‌ايم. جامعۀ مطالعاتيِ تحقيق، مشتمل بر نمونه‌هايي از آيات مرتبط با ضعف بينشيِ انسان بوده است. براي پاسخ‏گويي به سؤال‌ها داده‌هاي اوليه را كدگذاري كرديم و طبقه ‏بندي مضامين پايه، سازمان‌دهنده و فراگير را در سه محور مباني، اصول و روش‌ها انجام داديم. طبق يافته‌هاي پژوهش، درحوزۀ مباني ضعف بينشي، پنچ مبنا به‌دست آمد: ضعف قواي علمي از تولد تا پيري، تقليد كوركورانه، شرك‌ورزيدن به خداوند متعال، شك‌كردن به قرآن و ترديدداشتن در واقعي‌بودنِ عذاب‌هاي الهي. درحوزۀ اصول، پنج اصل، شامل ارتقاي سطح معرفت متناسب با ظرفيت يادگيرنده، بصيرت، تعقل، تفكر و عدالت‌ورزي تعيين شد. درحوزۀ روش نيز هفت روش تربيتي، شامل گفت‌وشنود، بيان داستان‌هاي اخلاقي و ضداخلاقي، توجه‌دادن به منابع هوشياركننده، تدبير، تعليم حكمت، تلاوت قرآن كريم توأم با تأمل در آن و انذار دربارۀ مرگ شناسايي شد. براساس نتايج پژوهش، مباني مذكور، خاستگاه اصول يادشده هستند و از اصولي كه برشمرديم، روش‌هاي تربيتي استخراج شده‌اند كه در شناخت و تسريع اصلاح ضعف‌هاي بينشي، مؤثرند.