«مُد» در ايران اواخر قاجار و اوايل پهلوي: پژوهشي برپايه خاطرات و گزارش هاي روزانه

امروزه مد از مفاهيم فرهنگي تأثيرگذار و از قدرتمندترين صنايع اقتصادي جهان به شمار مي رود. به رغم اهميت، گستردگي مشاغل مرتبط با آن و تأثير بر مباحث فرهنگي و اقتصادي دوران جديد، تحقيقات و اطلاعات دقيقي از چگونگي مواجهه ايرانيان با اين پديده و نگرش ايشان نسبت به آن در دست نيست. اين مقاله مي كوشد با رويكردي جامعه شناختي و با جمع آوري داده هاي تاريخي به شيوه اسنادي چگونگي نگرش و مواجهه ايرانيان با اين پديده را در بازه زماني دوره دوم قاجار و اوايل پهلوي تحليل و بررسي كند. به اين منظور به تطبيق آراء جامعه شناسان كلاسيك و معاصر درباره مقوله مد با برخي اسناد تكميلي برجاي مانده از دوران يادشده يعني گزارش ها و خاطرات روزانه خواهد پرداخت. يافته هاي پژوهش حاكي از هماهنگي متون مورد بررسي در اغلب موارد با آراء جامعه شناسان كلاسيك و مفاهيم، رويكردها و نظريه هايي چون نظريه «قطره چكاني يا نشت رو به پايين»، تقليد طبقات و گروه هاي فرودست از طبقات فرادست، تلاش براي ايجاد تمايز طبقاتي و يا از ميان بردن آن، نمايش تن آسايي و اوقات فراغت طبقه مرفه، رسم اجتماعي و در نهايت نكوهش مد است و كمتر نشاني از رويكردهاي مثبت معاصر نسبت به مد در آن‌ها ديده مي شود.