تحليل ارتباط بين فضاي سبز شهري و آلودگي هوا با تأكيد بر بوم‌گرايي شهري (موردپژوهي: شهر تهران)

مقدمه: آلودگي هوا به‌عنوان يكي از مهم‌ترين عوامل اثرگذار بر محيط‌زيست به‌ويژه در شهرهاي بزرگ سبب بروز مشكلات بسياري براي ساكنين شده است. از طرفي فضاهاي سبز به‌عنوان يكي از عناصر مورد تأكيد در بوم گرايي شهري، نقش مهمي در كاهش آلودگي هوا دارند. به همين جهت بررسي نوع و شدت ارتباط بين فضاي سبز شهري و آلودگي هوا مي تواند ميزان تأثيرگذاري سبزينگي شهري را بر آلاينده ها نمايان سازد. هدف: هدف اصلي پژوهش، بررسي ارتباط بين فضاي سبز و تغييرات آلايند ه هاي هوا به تفكيك مناطق در كلان‌شهر تهران با تأكيد بر بوم گرايي شهري است. روش‌شناسي تحقيق: اين پژوهش از لحاظ ماهيت، توصيفي تحليلي و ازلحاظ كاربست نتايج، كاربردي و ازلحاظ روش‌شناسي، آميخته (كمي كيفي) است. در اين پژوهش از روش توابع درون‌يابي در نرم‌افزار ArcMap 10.7 و تحليل رگرسيوني در نرم‌افزار SPSS21 استفاده‌شده است. به‌منظور تحليل يكپارچه وضعيت موجود متغيرهاي داراي رابطه رگرسيوني و تعيين اولويت اقدام به تفكيك مناطق، كدگذاري كيفي در چهار سطح از زياد به كم صورت گرفته است. قلمرو جغرافيايي پژوهش: قلمرو جغرافيايي اين پژوهش، شهر تهران است. يافته ها: يافته ها حاكي از اين است كه رابطه ي معكوس و معناداري بين فضاي سبز و آلاينده‌هاي CO،  SO2و PM2.5 وجود دارد. با سطح اطمينان بالاي 95 درصد، ميزان تأثيرگذاري فضاي سبز بر آلاينده‌هاي CO،  SO2و PM2.5 بر اساس ضريب بتا به ترتيب 0.500 ، 0.508 و 0.452 مي‌باشد. نتايج حاصل از كدگذاري كيفي وضعيت موجود متغيرهاي داراي رابطه رگرسيوني نشان مي دهد كه مناطق 9، 10، 18 و 21 به علت سطح كم فضاي سبز و غلظت بالاي آلاينده‌هاي مذكور، در دسته اولويت اقدام اول براي اجراي پيشنهادها قرار مي گيرند.  نتايج: نتايج نشان داد كه وجود فضاي سبز بر تغييرات غلظت تمامي آلاينده‌هاي هوا تأثيرگذار نيست و صرفاً سه آلاينده CO،  SO2و PM2.5 را در تهران تحت تأثير قرار مي‌دهد. درنهايت علي رغم ضرورت پيشنهادهايي با هدف كنترل منابع آلوده كننده ي هوا، تمركز اين پژوهش بر پيشنهادهايي با محوريت فضاي سبز به‌منظور كاهش آلاينده‌هاي موجود در هوا و بر اساس اولويت اقدام مناطق مي باشد. اين پيشنهادها در قالب رويكردهاي از بالا به پايين و از پايين به بالا و در دو بازه زماني كوتاه‌مدت و بلندمدت ارائه‌شده‌اند.