ارزيابي تأثير مؤلفه نفوذپذيري بر ارتقاي كيفيت در فضاهاي باز عمومي با روش چيدمان فضا (مطالعه موردي: محله باقرآباد شهر رشت)

مقدمه: فضاهاي باز شهري عضو جدايي‌ناپذيري شهرها و خصوصاً كلان‌شهرها هستند كه مأمني جهت حضور و فعاليت شهروندان بوده و با توجه به اقتضائات زندگي مدرن، امروزه وجود آن‌ها يكي از عوامل اصلي كيفيت محيط زندگي به شمار مي‌رود. كيفيت فضاهاي شهري خود تابع عوامل متعدد كالبدي، عملكردي، زيبايي شناسانه، اجتماعي و اقتصادي است كه از گذشته تاكنون از ديدگاه‌هاي متفاوت مورد تحليل و ارزيابي قرارگرفته است. در اين مطالعه نيز يكي از مولفه هاي كيفيت فضاي شهري، با توجه به وضعيت توسعه يك محدوده شهري، مورد ارزيابي قرار گرفته است. در اين مطالعه به‌طور ويژه به موضوع نفوذپذيري و دسترسي‌پذيري فضاهاي شهري خيابان پرداخته‌ شده است. درواقع هدف آن بوده كه مشخص گردد با افزايش دسترسي‌ها و يا به عبارتي احداث معابر دسترسي جديد، تا چه ميزان كيفيت محيطي افزايش مي‌يابد.روش‌شناسي تحقيق: براي تحليل از تكنيك چيدمان فضا استفاده شده است و در آن مؤلفه‌هاي هم پيوندي، كنترل، انتخاب، عمق و اتصال از دو طريق ويزيبيليتي (Visibility) و آگزيال مپ (Axial Map) مورد ارزيابي قرارگرفته‌اند. در واقع اين مولفه ها در دو نقشه از يك مكان با فاصله زماني، مورد ارزيابي قرار گرفته اند. قلمرو جغرافيايي پژوهش: براي تحليل اين موضوع، از نمونه مطالعاتي محله باقرآباد شهر رشت استفاده‌ شده است. اين محدوده از معابر پر رفت و آمدي تشكيل‌ شده است كه در فاصله 25 سال (1373 تا 1398) معبر جديدي در عرض، تعدادي از معابر شمالي- جنوبي اين محدوده را باهم پيوند داده است.يافته ها: ارزيابي‌ها نشان داده است كه نقشه‌هاي سال 1398 تا حد زيادي نسبت به نقشه اوليه، در اين مؤلفه‌ها بهبود يافته است. در واقع با توجه به تحليل صورت گرفته در خصوص پارامترهاي چيدمان فضايي، نتايج نشان داد كه همپيوندي در محدوده به‌طوركلي در سال 1398، بيشتر از سال 1373 مي‌باشد. نتايج: با توجه به افزايش دسترسي‌پذيري و نفوذپذيري اين محدوده به‌واسطه احداث يك خيابان شرقي- غربي، بر اين اساس، مي‌توان نتيجه گرفت كه دسترسي‌پذيري بيشتر موجب افزايش همپيوندي فضايي شده كه درنهايت نشانه بهبود كيفيت فضاي شهري مي‌باشد.