تجلي هنر و موسيقي در عرفان ايراني

عرفان، پديده يا شاخه‌اي از تفكر انسان است كه در ميان افكار ملل دنيا به گونه‌هاي مختلف وجوددارد. هرملتي بنا به مَشرب‌ها و آمال نهايي خود، لباسي بر عرفان پوشانده، آن را بهترين و زيباترين تجليگاه انديشه‌هاي هنري ـ جامعه‌شناسي و فضيلت‌انگاري خود قرارداده است.هنرهاي زيادي در پيدايش و تكوين عرفان، نقش دارند موسيقي يا هنرِ موسيقي، يكي از مهمترين  آن هاست كه در عرفان ايران و جهان ديده مي‌شود. عرفا و متصوفه ايراني از بدو پيدايش گرايش عرفاني، با موسيقي همراه بوده‌اند يا موسيقي را به خدمت گرفته‌اند تا بتوانند به زبان رمز و ايماء، سخن خود را در قالب عرفان و اركان آن بزنند.عرفان ايراني به عرفان مانوي، مسيحي، بودايي و نگرش اسلامي تكيه دارد، بر اين اساس در هر تفكر عرفاني، موسيقي، ابزارها، آلات، لحن‌ها، موسيقي‌دانان، نوازندگان و هنرمنداني حضوردارند كه در هزاره عرفان ايراني زيسته‌اند.شيوه بررسي در اين مقاله، تحليل محتوايي است كه با استفاده از آن و تجزيه و تحليل داده‌هاي متن، به ابعاد گوناگون سؤال‌هاي‌ طرح‌شده، پاسخ داده شده است.