بررسي تلفيق در جامعه‌شناسي فرآيندي نوربرت الياس

تلفيق در نظريۀ اجتماعي نقش عمده‌اي در خلق مفاهيم و بسط چشم‌اندازهاي نوين دارد. هدف اصلي پژوهش حاضر، بررسي تلفيق در جامعه‌شناسي فرآيندي نوربرت الياس با بهره‌گيري از روش نظري-تحليلي است. نتايج پژوهش حاكي از آن است الياس در جامعه‌شناسي فرآيندي خود به‌سوي يك حوزۀ نظري و روشي فرآيندگرا حركت كرده و در كارش تلفيقي از نوع نظري و روشي منعكس است. وي با ذكر مصاديقي از سطوح خُرد و كلان، يعني مفهوم انسان باز و پيكربندي مدعي است كه تمايز ميان دو مفهوم عامليت و ساختار را حل كرده است؛ چراكه برخلاف عامليت و ساختار كه در دو قطب مجزا قرار گرفته‌اند، مفاهيم او در يك پيوستار واحد هستند كه امكان تفكيك و مرزبندي بين آن‌ها وجود ندارد. هم‌چنين الياس با تلفيق روشي در آثارش، مي‌تواند الهام بخش بحث روش‌شناختي مدرن باشد، زيرا وي از داده‌هاي مختلف و چندزوايه‌اي استفاده كرده است؛ لذا با توجه به توسعۀ چارچوبي براي يك روش فرآيندگرا، مي‌توان وي را به‌عنوان يكي از طرف‌داران اوليۀ تحقيقات روش آميخته درنظر گرفت. با وجود انتقاداتي كه به‌نظريۀ الياس وارد شده، اما كليت كار او قابل دفاع است و آن‌چه او را در جايگاهي متفاوت، بلكه ممتاز مي‌نشاند، رهيافت منحصربه‌فرد اوست با يك فرآورده‌اي نظري-تجربي، كه با فراتر رفتن از تحليل مفهومي صرف، موفق‌ترين طرح تلفيقي در حوزۀ نظري و روشي در سنت جامعه‌شناسي اروپايي را ارائه مي‌دهد.