تحليل جامعه‌شناختي قشربندي و تحرك اجتماعي (مطالعۀ موردي شهرستان خوي)

مفهوم تحرك اجتماعي يكي از مهم‌ترين مفاهيمي است كه با زندگي اجتماعي فرد در ارتباط مي‌‌باشد و اشاره به حركتي دارد كه افراد به‌صورت جابه‌جا شدن در سطوح مختلف سلسله‌مراتب اجتماعي انجام مي‌‌دهند. تحرك اجتماعي مي‌‌تواند شرايط استفاده بهتر و مؤثرتري از استعدادهاي اعضاي يك جامعه را فراهم كرده و باعث ايجاد سهولت بيشتر در اجراي كاركردهاي اجتماعي گردد. با توجه به اهميت اين مفهوم در زندگي اجتماعي افراد، مقالۀ حاضر سعي‌دارد با استفاده از دو رويكرد نظري متفاوت شامل: رويكرد نوسازي و رويكرد بازتوليد اجتماعي، به مطالعۀ پويايي‌هاي موجود در حوزۀ قشربندي و تحرك اجتماعي بپردازد تا از اين‌طريق عوامل اجتماعي تأثيرگذار بر تحرك اجتماعي در شهر خوي را مشخص نمايد. روش مطالعه در اين پژوهش، كمّي و پيمايشي است و داده‌‌ها با استفاده از ابزار پرسشنامه گردآوري شده است. جامعۀ آماري كليۀ سرپرستان خانوار شهر خوي بوده كه 382 نفر به‌عنوان نمونه ازطريق فرمول كوكران انتخاب شده‌‌اند. روش‌‌نمونه‌گيري نيز خوشه‌‌اي چندمرحله‌‌اي مي‌‌باشد و داده‌‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss مورد تحليل قرارگرفته‌‌اند. يافته‌‌هاي به‌دست آمده از آزمون رگرسيون خطي حاكي از آن است كه متغير سرمايۀ اقتصادي خانواده از طريق متغيرهاي سرمايۀ اجتماعي و سرمايۀ فرهنگي و اخلاق كار بر تحرك اجتماعي تأثير مي‌‌گذارد؛ هم‌چنين، متغير سرمايۀ فرهنگي خانواده نيز از طريق سرمايۀ فرهنگي فرد و اخلاق كار بر تحرك اجتماعي تأثيرگذار است. به‌طوركلي، رگرسيون چندگانۀ تحقيق بيانگر اين مي‌باشد كه دو متغير سرمايۀ فرهنگي فرد و اخلاق كار فرد درمجموع 23% از تغييرات متغير وابسته را تبيين مي‌كنند؛ هم‌چنين، از اين دو متغير با توجه به مقدار بتاي 29/0%، سرمايۀ فرهنگي نسبت به اخلاق كار تأثير بيشتري برروي تحرك اجتماعي افراد داشته است.