تحليل تشخيص رفتار سازگار و مجاز اخلاقي در حرفه حسابداري و حسابرسي بر حسب پنج عامل بزرگ شخصيت نئو (مطالعه موردي حسابرسان ديوان محاسبات كشور)

برخي از پژوهش هاي حوزه اخلاق نشان داده اند كه بسياري از ورشكستگي هاي شركت هاي بزرگ ريشه در استمرار رفتارهاي غيراخلاقي و سازگارشدن حسابداران و حسابرسان با اين رفتارها دارند. به عبارتي سازگاري با استمرار تخلفات غيراخلاقي كوچك در طول زمان منجر به رفتارهاي غيراخلاقي بزرگ شده كه به آن رفتار سازگار اخلاقي مي گويند. وجود چنين رفتاري در حسابداران مي تواند به مرور زمان آنها را به انجام تخلفات و گزارش گري هاي مالي متقلبانه بزرگتر و حسابرسان را به ناديده گرفتن اصول اخلاق حرفه اي بيشتري سوق دهد. از طرفي در برخي افراد انجام اولين عمل غيراخلاقي در يك حوزه باعث مي شود كه يك انگيزه داخلي براي پايان دادن يا محدود كردن رفتارهاي غيراخلاقي بعدي در آنها ايجاد شود كه به آن رفتار مجاز اخلاقي گفته مي شود. هدف اين تحقيق بررسي نقش ويژگي هاي شخصيتي در بروز رفتار سازگار و مجاز اخلاقي است. روش اين پژوهش نيمه تجربي، كاربردي و از نوع مقطعي در سال 1398 و به صورت دو مطالعه جداگانه انجام شده است. جامعه آماري اين پژوهش در مطالعه اول دانشجويان حسابداري در دانشكده اقتصاد و مديريت واحد علوم تحقيقات تهران با نمونه آماري 242 نفر و در مطالعه دوم حسابرسان فني ديوان محاسبات كشور با نمونه آماري 217 نفر است. داده هاي تحقيق از طريق پرسشنامه جمع آوري شده و با روش تحليل تشخيص همزمان و گام به گام و با نرم افزار SPSS مورد تحليل قرار گرفت. يافته ها نشان مي دهند از بين پنج عامل بزرگ شخصيت نئو، سطح بالاي وظيفه شناسي و سطح پايين روانژندي مي تواند منجر به بروز رفتار مجاز اخلاقي در افراد شوند.