طراحي مدل مضامين گزاره‌اي تقويت كنترل داخلي در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي: مدل تحليل تفسيرگرايانه و ساختارمدارانه فراگير (TISM)

كنترل داخلي فرآيندي بنيادي و پوياست كه به طور مداوم با تغييرات رو در روي سازمان خود را هماهنگ و منطبق مي سازد مديريت و كاركنان در همه سطوح مجبور و ملزم به ارتباط با اين فرآيند هستند تا ريسك‌ها را شناسايي نموده و اطمينان معقولي از دستيابي به رسالت سازمان و اهداف كلي آن، كسب كنند. هدف اين پژوهش طراحي مدل مضامين تقويت كنترل داخلي در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي براساس تحليل تفسيرگرايانه و ساختارمدارانه فراگير (TISM) مي باشد. بازه زماني پژوهش 6 ماه ي نيمه دوم سال 1399 بود . در اين پژوهش كه  از نظر شيوه‌ي جمع آوري داده ها، تركيبي  و استقرائي-قياسي بود تعداد ۱۵ نفر از متخصصان حسابداري و مديريت در سطح دانشگاهي به عنوان اعضاي پانل در بخش كيفي مشاركت داشتند. در واقع در بخش كيفي كه از تحليل‌هاي فراتركيب و دلفي استفاده شد، هدف براين بود تا مضمين گزاره‌اي تقويت كنترل‌هاي داخلي شناسايي گردد تا در بخش كمي با مشاركت  ۲۵ نفر از مديران، معاونين، سرحسابرسان و حسابرسان ارشد دانشگاه علوم پزشكي، گزاره‌هاي شناسايي شده در قالبِ تحليل تفسيري ساختاري فراگير براساس اولويت تاثيرگذاري سطح‌بندي شوند. لذا با اتكا به تحليل فراتركيب ابتدا  ۱۷ پژوهش به عنوان مبناي ارزيابي جهت تعيين مضامين گزاره‌اي تقويت كنترل داخلي در قالب ارزيابي انتقادي بررسي شدند كه براساس آن ۲۲ مضمون گزاره‌اي انتخاب و به شيوه چك ليستي وارد تحليل دلفي جهت تعيين حدِ كفايت نظري شدند. در اين مرحله نيز ۷ گزاره طي دو مرحله تحليل دلفي حذف و مجموعا ۱۵ گزاره وارد بخش تحليل كمي يعني تحليل تفسيري ساختاري فراگير شدند. در اين بخش نتايج نشان داد، مضمونِ گزاره‌اي كاهش لايه‌هاي زائد ساختاري در تقويت كنترل‌هاي داخلي (P13) به عنوان اثرگذارترين عاملِ تقويت كنترل داخلي در دانشگاه علوم پزشكي تعيين گرديد. درواقع نتيجه كسب شده بيان كننده ي اين واقعيت است كه كاهش يا حذف تعدد لايه هاي ساختاري ضن اينكه سبب پويايي و چابكي بيشتر كاركردهاي كنترل داخلي مي شود، قادر خواهد بود تا زمينه ي ضمانت هاي اجرايي لازم جهت ارزيابي عملكرد ( موضوع فصل يازدهم حسابداري بخش عمومي ) را افزايش دهد.