عمادالدّين نسيمي، شيعه دوازده امامي يا عارفِ حروفي؟

عمادالدّين نسيمي، شاعر و عارف برجسته قرن هشتم و نهم هجري، بيشتر به عنوان يك عارفِ پيرو طريقت حروفيه شناخته مي شود و در اكثر قريب به اتفاق پژوهش هايي كه در حوزه عرفان اسلامي و تاريخ ادبيات عرفاني صورت گرفته است، از او به عنوان يك عارفِ حروفي نام برده شده است. اين در حالي است كه با رجوع به ديوان اشعار فارسي او -كه ملاك اصلي پژوهش حاضر است- در مي يابيم كه نسيمي، چه در حوزه مباحث كلامي و چه در حوزه موضوعات عرفاني، به صورت روشن و آشكار، تحت تأثير تعاليم مذهب تشيّع دوازده امامي قرار دارد. نسيمي در حوزه مباحث كلامي، قائل به جانشيني بلافصل امام علي(ع) بعد از حضرت رسول(ص) و عصمت ائمه دوازده گانه(س) و چهارده معصوم است. همچنين مطابق با نظريّات شيعيان اماميّه، معتقد به مباحثي همچون توسّل، شفاعت، تولّي، تبرّي و مهدويت است. علاوه بر اين، همچون عارفان شيعه دوازده امامي، مباحثي چون نخستين تجلّي و علّت آفرينش بودن ائمه اطهار(س)، مقام مظهريّت اسماء و صفات ائمه(س)، و همچنين علم لدنّي ايشان را پذيرفته و بيان داشته است. اگرچه در گرايش عمادالدّين نسيمي به طريقت حروفيه ترديدي وجود ندارد، اما به نظر مي رسد كه بر اساس نتايج پژوهش حاضر، قبل از اين كه او را حروفي يا منتسب به هر طريقت عرفاني ديگر بناميم، شايسته است كه او را شاعري مسلمان و از معتقدان به مذهب تشيّع دوازده امامي بدانيم. البته اين گرايش به «مذهبِ تشيّع»، تعارضي با «مكتبِ سلوكي» او ايجاد نكرده است.