بررسي پاسخ به گزينش مستقيم و غير مستقيم صفات زراعي و مراحل زايشي در شرايط تنش كم‌آبي در سويا (.Glycine max L)

كارائي گزينش مستلزم شناخت كامل و دقيق مولفه‌هاي ژنتيكي صفات زراعي در جمعيت‌هاي اصلاحي است. با هدف بررسي مولفه‌هاي ژنتيكي صفات زراعي و زايشي، در سال 1392 در كرج، 50 ژنوتيپ سويا در دو محيط نرمال و تنش خشكي در قالب دو طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي كشت گرديد. در طول مراحل رشد، مراحل زايشي و پس از رسيدن محصول صفات زراعي ارزيابي و ثبت گرديد. بر اساس نتايج حاصله اغلب مولفه‌هاي ژنتيكي در دو محيط نرمال و تنش مشابه بود. اكثر ژنوتيپ‌ها زودرس و متعلق به گروه رسيدن 1 بودند. در بين خصوصيات مراحل زايشي بيشترين و كمترين ميزان پيشرفت ژنتيكي در محيط نرمال 21.40 و 3.95 درصد و در محيط تنش 21.9 و 7.3 درصد به‌ترتيب مربوط به روز تا شروع پر شدن دانه و طول نسبي مراحل زايشي بود. در محيط نرمال بيشترين پيشرفت ژنتيكي 0.52 مربوط به تعداد غلاف در بوته و تعداد شاخه فرعي و كمترين پيشرفت ژنتيكي 0.14 مربوط به تعداد گره در ساقه بود. در محيط تنش نيز بيشترين و كمترين پيشرفت ژنتيكي 104/0 و 14/0 به‌ترتيب مربوط به تعداد غلاف در بوته و تعداد گره در ساقه بود. در بين صفات زراعي در شرايط نرمال بيشترين مقادير پاسخ به گزينش غيرمستقيم عملكرد دانه به ميزان 1.6 و 1.41 گرم به ترتيب از طريق وزن صد دانه و تعداد دانه در بوته و در شرايط تنش به ميزان 1.04، 0.89 و 0.87 از طريق تعداد شاخه فرعي، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه بدست آمد. همچنين بر اساس شاخص انتخاب ژنوتيپ ايده‌آل، پنج ژنوتيپ در گروه متحمل، هفت ژنوتيپ در گروه نيمه متحمل، 11 ژنوتيپ در گروه نيمه حساس و 27 ژنوتيپ در گروه حساس قرار گرفتند. ژنوتيپ‌هاي Roanak، Kabalovskaja و TMS به‌ عنوان متحمل‌ترين و AGS 363، Hermen وKuban به عنوان حساس‌ترين ژنوتيپ‌ها شناخته شدند.