بحران كاهش تقاضا در رشته‏ هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات در نظام دانشگاهي ايران: شناسايي راهكارها

امروزه كاهش تقاضا در رشته‏ هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات به ‏عنوان يك مسئله جدي، مشكلاتي را براي كشورهاي درحال‏ توسعه از جمله ايران ايجاد كرده است. اين در حالي است كه متخصصان حوزه ‏هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات نقش به سزايي در رشد و توسعه كشورها به عهده دارند. از اين رو پژوهش حاضر به دنبال شناسايي راهكارهايي براي برون‏رفت از بحران كاهش تقاضا در رشته‏ هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات در مقطع كارشناسي در نظام دانشگاهي ايران است. بر اين اساس، از رويكرد آميخته متوالي- اكتشافي استفاده شد. بدين صورت كه در گام كيفي با تكيه بر روش مطالعه موردي، راهكارهاي مؤثر براي برون‏رفت از بحران كاهش تقاضا در رشته ‏هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات در نظام دانشگاهي ايران از طريق مصاحبه نيمه ‏ساختاريافته با ۱۵ نفر از خبرگان احصاء شد و متعاقب آن در گام كمي، براي اعتبارسنجي راهكارهاي احصاءشده، از روش دلفي كلاسيك استفاده شد. بدين صورت كه پرسش‏نامه ‏اي بر اساس راهكارهاي احصاءشده در گام كيفي، طراحي گرديد و در بين ۱۳ نفر خبره، توزيع شد تا ميزان اجماع آنها در مورد راهكارهاي احصاءشده به دست آيد. داده‏ هاي گام كمي نيز با استفاده از روش ‏هاي آماري، از قبيل ضريب هماهنگي كندال، ميانه، ميانگين و انحراف چاركي مورد تحليل قرار گرفتند. يافته‏ هاي حاصل از دو گام كيفي و كمي نشان داد كه خبرگان بر روي نُه راهكار مهم براي برون‏رفت از بحران كاهش تقاضا در رشته ‏هاي علوم، فناوري، مهندسي و رياضيات در نظام دانشگاهي ايران، از قبيل ادغام دانشگاه‏ هاي كم ‏تقاضا و كوچك محلي با دانشگاه‏ هاي بزرگ استاني، توجه جدي به سند آمايش آموزش عالي در ايجاد رشته، پذيرش دانشجو و جذب هيئت علمي، ايجاد و توسعه ميان‏ رشته ‏اي ‏ها، تعامل بيشتر دانشگاه با جامعه و صنايع محلي و استاني، توجه بيشتر به پژوهش ‏هاي مسئله ‏محور و كاربردي، پذيرش دانشجوي خارجي از كشورهاي منطقه، توجه به ارتقاي كيفيت، تحول در برنامه ‏هاي درسي متناسب با نيازهاي بازار كار و برگزاري دوره ‏هاي آموزش آزاد و مجازي به اجماع رسيدند.