بررسي اثر تراكم، فاصله رديف و ژنوتيپ بر صفات فيزيولوژيك در عدس تحت شرايط ديم

به‌منظور بررسي اثر تراكم بوته بر عملكرد و صفات فيزيولوژيك دو ژنوتيپ عدس كيميا و بيله سوار، آزمايشي به‌صورت اسپليت پلات فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در ايستگاه تحقيقات ديم خدابنده زنجان در دو سال زراعي 1394 تا 1396 اجرا شد. سه فاصله بين رديف (15، 20 و 25 سانتي‌متر) و شش سطح تراكم بذر (150، 175، 200، 225، 250 و 275 بذر در مترمربع) در نظر گرفته شد. بين دو سال اجراي آزمايش تفاوت معني‌داري از نظر عملكرد كل در سطح يك درصد مشاهده شد. بين فواصل كاشت از نظر دماي برگ، هدايت روزنه‌اي، CO2 زير روزنه‌، ميزان فتوسنتز در سطح احتمال پنج درصد و عملكرد كل در سطح احتمال يك درصد تفاوت معني‌داري مشاهده شد. بين ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه از نظر دماي برگ و عملكرد كل در سطح احتمال يك درصد و كارايي مصرف آب در سطح احتمال پنج درصد اختلاف معني‌دار مشاهده شد. با افزايش فاصله بين رديف‌ها دماي برگ بيشتر شد، به‌طوري‌كه بيشترين و كمترين دما به ترتيب در فاصله بين رديف 25 و 15 سانتي‌متر مشاهده شد. بيشترين و كمترين ميزان هدايت روزنه‌اي نيز به ترتيب در فاصله بين رديف 15 و 25 سانتي‌متري به‌دست آمد. افزايش فاصله رديف از 15 به 25 سانتي‌متر عملكرد كل را كاهش داد. در فاصله رديف 15 سانتي متري كمترين دماي برگ و بيشترين ميزان هدايت روزنه اي، CO2 زير روزنه و ميزان فتوسنتز مشاهده شد و بيشترين ميزان عملكرد نيز در اين فاصله كشت بدست آمد؛ بنابراين با انتخاب اين فاصله رديف، از نظر اين صفات فيزيولوژيك نيز مزرعه در وضعيت مطلوب تري قرار گرفته و در نهايت عملكرد بالاتري به‌دست آمد. بيشترين و كمترين عملكرد به ترتيب مربوط به تراكم بذر 225 و 150 بود. البته تراكم 225 با تراكم 200 تفاوت معني‌داري نداشت. بنابراين، جهت كشت عدس ديم بهترين تراكم 200 دانه در مترمربع و بهترين فاصله رديف براي كاشت 15 سانتي‌متر بود.