مطالعه تنش شوري درون‌‌شيشه‌اي بر تجمع اسموليت‌ها و صفات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي توده‌هاي بومي گل‌محمدي

تنش شوري از جمله عامل‌هاي مهم محيطي است كه موجب كاهش رشد و عملكرد گياهان به‌ويژه در مناطق خشك و نيمه‌خشك جهان مي‌گردد. گل محمدي از گياهان مهم دارويي و زينتي كشور است و با توجه به اينكه گسترش گياهان متحمل به شوري يكي از هدف‌هاي مهم برنامه‌هاي به‌نژادي و توليدي است، بدين منظور آزمايشي در سال زراعي 1400-1399 در آزمايشگاه گروه علوم و مهندسي دانشكده كشاورزي دانشگاه مراغه؛ تحت شرايط درون شيشه‌اي، به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار بر روي چهار توده بومي آتشي، بي‌خار، چهار فصل و كاشان در پنج سطح شوري صفر، 25، 50، 75 و 100 ميلي مولار كلريد سديم انجام و صفات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي آنها مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي و بيوشيميايي توده هاي مختلف گل محمدي تحت تأثير شوري افزايش معني‌داري در آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني و اسموليت‌هاي سازگار نشان دادند. توده بومي آتشي با داشتن ميزان بالاي رنگيزه‌هاي فتوسنتزي، محتواي نسبي آب برگ، پرولين، پروتئين محلول كل و بيش‌ترين افزايش در ميزان فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني و از طرفي با داشتن كم‌ترين ميزان پراكسيد هيدروژن و نشت الكتروليت نسبت به سه توده بومي ديگر از مكانيسم محافظت بهتري در برابر آسيب اكسيداتيو ناشي از تنش شوري برخوردار بود. ژنوتيپ آتشي در مقايسه با ساير ژنوتيپ‌ها در برابر تنش شوري مطلوب‌ترين و متحمل‌ترين توده با بالاترين سطح بهينه فعاليت آنتي اكسيداني و تجمع اسموليت هاي سازگار و نيز غلظت زياد پروتئين محلول كل بود و آستانه تحمل توده آتشي نسبت به تنش شوري اعمال شده در شرايط درون شيشه اي غلظت 75 ميلي مولار كلريد سديم برآورد شد.