بررسي تنوع ژنتيكي تحمل به شوري در سه مرحله رشدي گياه كنجد

كنجد از گياهان روغني است كه از ديرباز كشت مي شده است. پايين بودن عملكرد كنجد و توليد آسان تر ساير دانه هاي روغني باعث گرديده كه به كشت اين گياه كمتر توجه شود، لذا لازم است در راستاي توليد ارقام پرمحصول آن اقدام شود. شوري خاك عامل مهمي است كه بر رشد، نمو و بهره وري تقريباً تمام گياهان از جمله كنجد تأثير مي گذارد. افزايش غلظت نمك در محيط رشد گياه منجر به افزايش يون هاي Na+ و Cl- در گياهان و القاي استرس اكسيداتيو، استرس اسمزي و سميت يوني مي شود. جوانه زني بذر و رشد اوليه گياهچه دو مرحله حياتي در چرخه زندگي گياه هستند كه تا حد زيادي عملكرد محصول را تعيين مي كنند. در اين آزمايش گياه كنجد در سه مرحله جوانه زني (شاخص هاي جوانه زني)، گياهچه اي (صفات فنوتيپي گياهچه، فعاليت ها SOD، CAT و محتواي MDA و H2O2) و مرحله بلوغ بررسي گرديد. لذا 21 رقم مختلف كنجد هم از جهت تنوع ژنتيكي و هم وراثت پذيري صفات مطالعه شد. همچنين روابط بين صفات در سه مرحله و مسير تأثيرگذاري صفات مورفولوژي در محيط مزرعه اندازه گيري شد و با استفاده از اين صفات ارقام گروه بندي و ارقام متحمل و حساس به تنش شوري شناسايي شدند. ارقام مورد مطالعه به دو گروه تقسيم شدند و ژنوتيپ هاي با عملكرد بالا همچون اولتان، 159، ناز چندشاخه، يلووايت، مغان 418، آمريكايي و چيني در يك گروه قرار گرفتند. براي دستيابي به نوتركيب‌هاي جديد، ژنوتيپ‌هاي خوشه‌هاي دور به عنوان والدين براي برنامه هيبريداسيون استفاده مي‌شوند. استفاده از صفات منتخب در برنامه اصلاح كنجد باعث افزايش عملكرد مي شود.