مقايسۀ ترانه‌ و تصنيف و بيان تفاوتشان (از آغاز تا قبل از انقلاب)

معني ترانه و تصنيف، نوع اجرا و تاريخچۀ شكل گيريِ آن‌ها، از مباحثي است كه ذهن بسياري از محققان را به خود مشغول داشته است. بعضي، هر دو مقوله را يكي مي‌كنند و به  انواع خواندن‌ها، ترانه مي‌گويند، در حالي‌كه در شيوۀ  اجرا، فرق بسيار است. و يا از ديدگاه بعضي از محققان و شاعران دو بيتي، رباعي، قطعه و شايد غزل كوتاه را، نيز، ترانه مي‌نامند و از ديدگاه آن‌ها تنها  قالبِ كوتاهِ ترانه است كه آن‌را، از قصيده، مثنوي، غزل و ديگر قالب‌هاي شعري جدا مي‌كند، حتي مرحوم ملك‌الشعراي بهار، كه خود پايه‌گذار علم سبك‌شناسي است، تصنيف را نوعي  از اشعار هجايي محلي كه قبل از اسلام در ايران رايج بوده، دانسته‌اند و فرق زيادي بين شعر و تصنيف قائل نشده‌اند و هر شعري را خاصه در مزاحفات بحر هزج و رجز، به جاي تصنيف به كار برده‌اند و از سوي ديگر ترانه ‌را پايين‌تر از شعر و غزل قرارداده‌ و صاحبان فن، نيز، كمتر به ضبط آن‌ها مبادرت نموده‌اند؛ در حالي‌كه وجود فهلويات نشان مي‌دهد كه قدمت ترانه، از شعر بيشتر است. در اين مقاله، با بررسي مشخصاتِ ترانه و تصنيف، ضمن اين‌كه معنيِ درستي از اين دو مقوله، ارائه مي‌شود، بيان مي‌داريم كه ترانه و تصنيف، از لحاظ خوانِش تفاوت بسياري دارند. ترانه بر پايه‌ي احساساتِ درونيي خواننده، شاد يا غمگين و به‌طور يك‌نواخت، اما تصنيف در چارچوب خاص و اصول اساسي خوانده مي‌شود و بايد شروع، ميانه و فرودِ مناسب داشته باشد. اين تحقيق به روش توصيفي- تحليلي(كتابخانه‌اي) انجام گرفته است