آيين وطن آبي تركيه و پيامدهاي آن براي ايران

آيين وطن آبي را نخستين‌‌‌‌‌‌‌بار در سال ۲۰۰۶ جم گوردنيز، نظامي بازنشستۀ نيروي دريايي تركيه مطرح كرد، اما توجه چنداني را به خود جلب نكرد. اما در سال‌هاي اخير با توجه به نيازهاي جديد و تغييرهاي ايجادشده در سياست خارجي تركيه، وطن آبي توانسته جنبۀ عملي‌تري به خود بگيرد. در اين نوشتار به‌دنبال پاسخ اين پرسش هستيم كه: وطن آبي با توجه به پيشينه و هدف‌هايش چه پيامدهايي براي ايران مي تواند داشته باشد؟ پس از بررسي پيشينۀ پژوهش و با استفاده از روش روندپژوهي و همچنين خوانشي نوين از ژئوپليتيك، مي‌كوشيم به اين پرسش پاسخ دهيم. گسترش حضور در شرق مديترانه به همراه استفاده از همۀ امكانات موجود در اين منطقه، بهره‌برداري از منابع انرژي حوزۀ لوانت و تبديل‌شدن تركيه به هاب انرژي و مسير حمل‌ونقل از هدف‌هاي اصلي وطن آبي است. با توجه به اين هدف‌ها پيامدهاي اين آيين براي ايران را مي‌توان در دو حوزه در نظر گرفت. در حوزۀ سياسي و نظامي افزايش حضور تركيه در شرق مديترانه به‌ويژه در لبنان مي‌تواند تنش‌ها ميان دو كشور را افزايش دهد كه با توجه به تعدد و پيوستگي نقاط تقابل تركيه و ايران در منطقه، درگيري‌ها به‌راحتي مي‌تواند به نقاط ديگر سرريز كند يا از آن‌ها تأثير پذيرد. در حوزۀ انرژي نيز تبديل تركيه به هاب انرژي، هم مي‌تواند فرصتي براي صادرات گاز ايران به اروپا باشد و هم مي‌تواند سبب حذف اين كشور از راه‌گذرهاي بين‌المللي آينده شود.