سير تحول و بنيان‌هاي فكري ـ مفهومي پژوهش‌هاي حوزه تحليلگري منابع انساني

زمينه و هدف: تحليلگري منابع انساني با هدف جايگزيني تصميم‌گيري‌هاي مبتني بر شهود و تجربه با تصميم‌گيري‌هاي داده‌محور و در نتيجه، پيوند ميان كاركردهاي منابع انساني با نتايج كسب‌وكار، از طريق تحليل‌هاي كمّي مطرح شده است. از آنجا كه اين موضوع در دوران طفوليت منحني بلوغ خود به سر مي‌برد، هم در عرصه نظر و هم در ميدان عمل، به واكاوي، تدقيق و كاربرد گسترده نياز دارد. پژوهش حاضر با هدف افزودن به بدنه دانش اين حوزه، درصدد مرور سير تحول پژوهش‌هاي اين حيطه و استخراج بنيان‌هاي فكري ـ مفهومي آن‌هاست.روش: در راستاي حصول هدف مقاله، پژوهش‌هاي مرتبط با موضوع تحليلگري منابع انساني از ابتدا تاكنون (سال‌هاي 1991 تا 2022) از پايگاه ‌داده وب‌‌آوساينس استخراج و با استفاده از نرم‌افزار وي‌اواس ويوئر تحليل شد. تحليل‌هاي توصيفي، هم‌تأليفي، هم‌استنادي و هم‌آينديِ واژگان روي داده‌ها انجام شد. به‌صورت خاص، از تحليل هم‌استنادي براي احصاي بنيان‌هاي فكري ـ مفهومي موضوع بهره گرفته شد.يافته‌ها: يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه از نظر كميت، بيشترين تعداد مقاله در اين حوزه، در سال 2017 انتشار يافته است. بيشترين تعداد استناد نيز در سال 2022 بود. اولريچ و ديو، پُراستنادترين پژوهشگران؛ مديريت منابع انساني، پُراستنادترين مجله و دانشگاه كاليفرنياي جنوبي، پُراستنادترين دانشگاه در اين زمينه بودند. تحليل هم‌استنادي كه بيانگر بنيان‌هاي فكري ـ مفهومي در يك زمينه است، ادبيات موضوع تحليلگري منابع انساني را در قالب چهار خوشه به نمايش گذاشته است: خوشه نخست، «ماهيت و ضرورت تحليلگري منابع انساني» را نشان ‌داد؛ خوشه دوم، بر بحث «پيوند ميان تحليلگري منابع انساني با فناوري» متمركز بود؛ خوشه سوم، در زمينه موضوع «تحليلگري منابع انساني و علم داده» شكل گرفت و در نهايت خوشه چهارم، «سويه تاريك تحليلگري منابع انساني» ناميده شد.نتيجه‌گيري: سابقه پژوهشي موضوع تحليلگري منابع انساني در سطح جهان، حدود دو دهه است؛ هرچند روند پژوهش‌هاي منتشر شده در اين حوزه، بسيار سريع بوده است. پراكندگي ساختاري پژوهش‌هاي چهار خوشه احصا شده در اين پژوهش، نشان مي‌دهد كه به‌اصطلاح، نوعي «نماي ديد پرنده» در تحليلگري منابع انساني لازم است. به‌علاوه، مهم‌ترين ضعف پژوهش‌ها يا حتي پروژه‌هاي انجام‌شده در زمينه تحليلگري منابع انساني، محدود شدن كار به افرادي با تخصص منابع انساني يا تخصص فني است كه همكاري ميان اين دو نوع تخصص، در قالب همكاري بين‌رشته‌اي را مي‌طلبد.