تحليل كاركردهاي معرفت ‌شناختي خيال از ديدگاه فارابي

قوه خيال از مهم‌ ترين قواي حس باطني و داراي كاركردهاي مختلفي است. پژوهش و تحليل اين قوه از منظر فيلسوفان، به تعيين كاركردهاي آن كمك خواهد كرد. مسئله پژوهش حاضر، تحليل كاركردهاي معرفت‌شناسي خيال از ديدگاه فارابي و پاسخ به اين سٶال است كه موضع فارابي در تبيين ماهيت و تعيين كاركردهاي معرفت‌شناسي خيال چيست؟ در اين مقاله به روش تحليلي و با تمركز بر تحليل چيستي و كاركردهاي قوه متخيله و استقصاي ادله، قرائن و شواهد دالّ بر نقش خيال در حوزۀ معرفت‌شناسي، به تبيين گستره خيال در دو عرصۀ صوري و مفهومي و معناي خاص و عام خيال در اين دو عرصه پرداخته و نشان داده‌ايم معناي عام خيال كه متعلق به ساحت مفهوميِ قوه متخيله است، شامل انواع معارف برهاني (يقيني) و غير برهاني (ظنّي) مي‌شود. رويكرد فارابي در تبيين گسترۀ خيال مبتني بر مشكك بودن مراتب معرفتي انسان و مباني روان‌شناختي، معرفت‌شناختي و در نهايت نگاه غايت‌انگارانۀ فارابي استوار است؛ در حالي كه رويكرد ابن سينا بيشتر بر نظريۀ انسان‌شناختي و معرفت ‌شناختي او تكيه دارد.