بررسي انتقادي ديدگاه استفان هاوكينگ درباره ملازمه ميان «بي‌آغازي زماني كيهان» و «خدا ناباوري» بر اساس مباني حكمت متعاليه

مسئله آغاز زماني كيهان، يكي از مسائل چالش ‌برانگيزي است كه افزون بر فلسفه و الهيات، مورد توجه فيزيك‌ دانان معاصر قرار گرفته است؛ به گونه‌اي كه برخي از آنان، واكنش‌هاي متافيزيكي ـ الهياتي و حتي سوگيري‌هاي الحادي را نيز در انتخاب ديدگاه‌هاي خود ابراز داشته‌اند. بررسي آثار استفان هاوكينگ نشان مي‌دهد كه او بدون بهره‌گيري از روش متافيزيكي و فلسفي، تنها با مبنا قرار دادن قواعد فيزيكي كه بر روش حس و تجربه استوار است، برخي نتايج متافيزيكي مانند بي‌آغازي زماني آفرينش كيهان را نتيجه گرفته و از اين رهگذر، وجود خدا را انكار نموده است. در جستار حاضر كه با روش توصيفي ـ تحليلي و با رويكرد فلسفي نگاشته شده است، يافته‌هاي تحقيق حاكي از آن است كه ديدگاه بي‌آغازي زماني كيهان در نظر هاوكينگ با ديدگاه برخي از فلاسفه مانند ملاصدرا هماهنگ است؛ ولي ملاصدرا بر خلاف هاوكينگ، از بي‌آغازي زماني كيهان، خداناباوري و قرائت آتئيستي را نتيجه نمي‌گيرد. برخي برداشت‌هاي هستي‌شناختيِ هاوكينگ، سبب مغالطه در استنتاج و منجر به تناقضات دروني در مباحث فلسفي شده است كه در اين جستار، با اصول و مباني حكمت متعاليه مورد بررسي قرار گرفته و ارزيابي شده است. در پايان، اين نتيجه به دست آمده است كه ملاصدرا در حكمت متعاليه، ملاك نيازمندي كيهان به علت را «امكان» دانسته و ميان «بي‌آغازي زماني كيهان» و «وجود خدا» جمع نموده است.