شماره ركورد
1358616
عنوان مقاله
پيشبيني اثرهاي سناريوهاي اصلاحي بر كاهش آسيبپذيري جوامع محلي در پهنه سيلاب (رودخانه قرهچاي شهر راميان-استان گلستان)
پديد آورندگان
باي ، محبوبه دانشگاه لرستان - دانشكده منابع طبيعي , طهماسبي پور ، ناصر دانشگاه لرستان - دانشكده منابع طبيعي - گروه مرتع و آبخيزداري , زيني وند ، حسين دانشگاه لرستان - دانشكده منابع طبيعي - گروه مرتع و آبخيزداري , سعدالدين ، امير دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان - دانشكده مرتع و آبخيزداري - گروه آبخيزداري , كاهه ، مهدي شركت آب منطقهاي استان گلستان
از صفحه
51
تا صفحه
74
كليدواژه
رويكرد KULTURisk , مديريت ريسك-محور سيل , آسيبپذيري , سناريو اصلاحي , رودخانه قرهچاي , روش دلفي
چكيده فارسي
سابقه و هدف: سيل يكي از آسيبرسانترين مخاطرات طبيعي در جهان محسوب ميشود. درك بهتر پديده سيل و پيامدهاي بالقوه آن ضرورت دارد. تحقيق حاضر بخشي از رويكرد مديريت ريسك –محور سيل بر اساس چارچوب KULTURisk است كه در آن آسيبپذيري بهعنوان يكي از مولفههاي ريسك سيل بررسي ميشود. هدف تحقيق ارزيابي آسيبپذيري جوامع محلي در مواجهه با پديده سيل در شرايط موجود و نيز پيشبيني اثرهاي سناريوهاي مديريتي بر كاهش آن است. ارزيابي آسيبپذيري سيل، مستلزم كميكردن اجزاي آسيبپذيري است. مواد و روشها: در اين تحقيق، با توجه به هدف مورد نظر و با استفاده از بازديدهاي ميداني و مرور منابع مولفهها، متغيرها و شاخصهاي متناسب با شرايط موجود منطقه انتخاب شد. دادهها و اطلاعات مورد نياز با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه با جوامع محلي، سالنامههاي آماري، اطلاعات سرشماري نفوس و مسكن، دستورالعمل و راهنماي سامانه مديريت آمار و اطلاعات بيمارستاني و همچنين مراجعه به دستگاههاي اجرايي مرتبط در سطح شهرستان راميان و استان گلستان جمعآوري و تجزيه و تحليل شد. جامعه آماري شامل جوامع محلي ساكن در پهنه سيلاب با دوره بازگشت صد سال در بازهاي از رودخانه قرهچاي شهر راميان از سرشاخههاي رودخانه گرگانرود واقع در استان گلستان ميباشد. دليل انتخاب بازه مذكور موقعيت قرارگيري روستاها در مجاورت رودخانه و نيز فراواني وقوع رخدادهاي سيلابي است كه طي سالهاي گذشته رخ داده است. مقادير شاخصها با روش مقياس طبقهبندي شده و با روش فاصله تا مرجع نرمالسازي شدند. وزن هر يك از شاخصها با روش دلفي تعيين گرديد. مقادير شاخصهاي نرمال شده در محيط GIS به لايههاي مكاني تبديل شدند. بدينترتيب با تركيب لايههاي متغيرهاي حساسيت، ظرفيتهاي سازگاري و مدارا نقشه آسيبپذيري منطقه هدف تهيه شد. بر اساس نتايج حاصل، سه سناريوي اصلاحي شامل ايجاد سامانه هشدار زودهنگام، بهبود حكمراني ريسك و توزيع ريسك بهمنظور كاهش سطح آسيبپذيري در مواجهه با سيل براي منطقه هدف انتخاب شد.يافتهها: سطح آسيبپذيري مناطق متأثر از سيل در منطقه هدف در شرايط كنوني در طبقه زيادآسيبپذير قرار گرفت كه با اعمال سناريوي اصلاحي تركيبي (سامانه هشدار سيل زودهنگام، بهبود حكمراني ريسك و توزيع ريسك) آسيبپذيري به طبقه كميآسيبپذير خواهد رسيد.نتيجهگيري: نتايج تحقيق حاضر علاوه بر كمك به درك بهتر پديده سيل و پيامدهاي بالقوه آن توسط مردم روستاي سيدكلاته و مسئولين، موجب تسهيل در اولويتبندي اقدامات متناسب با شرايط منطقه بهمنظور كاهش آسيبپذيري از طريق افزايش ظرفيتهاي سازگاري و مدارا ميگردد. چرا كه ميزان اثربخشي اقدامات پيشنهادي (ايجاد سامانه هشدار زودهنگام، بهبود حكمراني ريسك و توزيع ريسك) بر كاهش آسيبپذيري و به تبع آن كاهش ميزان تلفات جاني و خسارات مالي مشخص شده است كه خود گام مهمي در راستاي مديريت ريسك-محورسيل در مقياسهاي مختلف مكاني بشمار ميرود. همچنين نتايج اين مطالعه ضرورت ارزيابي آسيبپذيري و اتخاذ سياستهاي خاص در مقياس محلي (روستاي سيدكلاته) را نشان ميدهد. اين در حالي است كه اين موضوع بهطور معمول در برنامهريزيهاي فني و مالي در حوزه مديريت بحران بويژه مديريت ريسك سيل لحاظ نميشود.
عنوان نشريه
پژوهش هاي حفاظت آب و خاك
عنوان نشريه
پژوهش هاي حفاظت آب و خاك
لينک به اين مدرک