تكواژهاي منفي ‌ساز در زبان تركي آذري

در تمامي زبان‌ها روشي براي منفي‌كردن بخش هاي مثبت وجود دارد كه جزئي جدايي‌ناپذير از آن زبان ها است. زبان تركي آذري نيز از اين قاعده مستثني نيست. در خصوص در زبان تركي آذري مطالعاتي انجام شده، ولي بيش‌تر جنبه نحوي مقوله‌ منفي‌سازي بررسي شده است و در زمينه‌ ساخت‌واژي نياز به بررسي هاي دقيق تري وجود دارد. بنابراين در اين مقاله سعي شد مقوله‌ منفي‌سازي از نظر ساخت‌واژي بررسي شود. به همين منظور داده‌هايي از شم زباني نويسنده و ساير گويشوران اين‌ زبان و همچنين جملاتي از سه كتاب تركي كليات اشعار تركي شهريار به انضمام حيدربابايه سلام (با مقدمه، تصحيح و تعليقات حميد محمدزاده،1392) ، «آتالار سوزو» اثر فرهاد صادقي قورولو (1390) كه حاوي مجموعه‌اي از ضرب المثل هاي تركي آذري است و رمان تركي «شرق جنگل» اثر لي اصلان اوغلو (2009)  جمع‌آوري شدند كه حاوي جملات منفي بودند.  سپس تكواژ‌هايي كه چه به صورت صريح و چه ضمني معناي منفي را به جمله القا مي‌كردند، استخراج و دسته‌بندي شدند. پس از بررسي اين داده‌ها مشخص شد، تكواژهاي [ma] و [mə] به عنوان نشانه هاي نفي صريح در زبان تركي وجود دارند، كه اين تكواژها با توجه به زمان افعال به صورت تكواژهاي [m] [may] [məy] [məz] [maz] تغيير شكل مي دهند. در مقابل نفي صريح، نفي ضمني قرار دارد كه يا با استفاده از افعال نقض، جمله مفهومي منفي پيدا مي‌كند و يا حضور برخي از ادات مفهومي منفي به همراه دارد. به علاوه، برخي از تكواژهاي نفي نيز از زبان‌هاي فارسي و عربي وارد اين زبان شده اند.