نظريه‌هاي عدالت و كاربردهاي آن‌ها در عرصه ي سياست‌گذاري آموزشي ايران (مطالعه ي موردي: سهميه هاي پذيرش دانشجو)

هدف اين پژوهش تحليل يكي از مهمترين سياست‌هاي پذيرش دانشجو در ايران يعني سياست سهميه‌بندي و ايجاد سهميه براي برخي داوطلبان از منظر عدالت است. براي رسيدن به اين هدف، از روش توصيفي_ تحليلي بهره برده شد؛ شيوۀ گردآوري داده‌ها نيز مطالعات كتابخانه‌اي (مطالعۀ اسناد و ادبيات) بود؛ سپس براي تحليل آن اسناد از دو نظريۀ مهم عدالت يعني نظريه‌هاي جان رالز و آمارتياسن استفاده شد. براي به ‌دست آوردن اعتمادپذيري پژوهش نيز، جزئيات مربوط به چگونگي استخراج مفاهيم ودلالت‌ها از دو نظريۀ يادشده نشان داده شد، جزئيات داده‌ها ذكر شد، مثال‌هاي فراوان آورده شد و در پايان نيز نتايج پژوهش با پژوهش‌هاي پيشين مورد مقايسه قرار گرفت. نتايج تحليل به ‌طور كلي نشان مي‌دهند كه از آن جهت كه جان رالز افزون بر برابري در فرايند، برابري در نتايج را هم لازم مي‌دانست، طبق شرايطي بر اساس نظريۀ او ايجاد سهميه عادلانه است؛ برخلاف آمارتياسن كه تأكيد بيشترش بر برابري در فرايند است تا برابري در نتايج؛ بنابراين بر اساس نظريۀ آمارتياسن، توانمندسازي و ايجاد قابليت به جاي دادن سهميه توصيه مي‌شود. همچنين يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهند كه بر اساس كاربست نظريۀ عدالت به ‌مثابه انصاف جان رالز، ايجاد سهميه زماني عادلانه خواهد بود كه مصداق تبعيض روا باشد و در غير اين‌صورت، از آن جهت كه اصل فرصت برابر داوطلبين براي ورود به دانشگاه‌ها را نقض مي‌كند، موجب بي‌عدالتي در جامعه مي‌شود. افزون بر اين، زماني مي‌توان از منصفانه و عادلانه بودن سهميه اطمينان حاصل كرد كه مسئلۀ تعارض منافع در نظام تصميم‌گيري و سياست‌گذاري پذيرش دانشجو حل شود.