قاعدۀ زرين اخلاق در اديان و خاستگاه آن در روايات اسلامي

قاعدۀ زرين اخلاق، كه اغلب با عبارت «آن‌چه براي خود مي‌پسندي، براي ديگران نيز بپسند» شناخته مي‌شود، از ديرباز در اديان و فرهنگ‌هاي مختلف مطرح و مورد توجه قرار گرفته است. از ميان تعاريف ارائه شده در فرهنگ‌هاي مختلف و به زبان‌هاي گوناگون، تعريفي كه هري ج. گنسلر در كتابش، اخلاق و قاعدۀ زرين، ارائه كرده است، جامع‌تر و مقبول‌تر مي‌نمايد: «با ديگران فقط به-گونه‌اي رفتار كنيد كه رضايت داريد با شما در شرايط مشابه، همان‌گونه رفتار شود». مسألۀ مطالعۀ پيش‌رو، اين است كه خاستگاه اين قاعدۀ اخلاقي چيست و چه خصوصيتي در اين قاعده وجود دارد كه سبب شده است، صرف‌نظر از نوع دين، فرهنگ و دوران زندگي، مورد توجه مخاطبان و موافقان بسياري قرار بگيرد. در اين مقاله، به روش توصيفي-تحليلي و با بررسي منابع اسلامي، روايات موجود در اين حوزه و دسته‌بندي آن‌ها، در‌مي‌يابيم كه علت پويايي و بقاي اين قاعدۀ اخلاقي در اديان و مكاتب گوناگون، تمايل عقل و فطرت به مفاهيمي مانند عدالت، تواضع و انصاف است كه طبق روايات اسلامي، اين مفاهيم، خاستگاه رعايت قاعدۀ زرين اخلاق هستند و در نهايت نتيجه گرفته مي‌شود كه خاستگاه قاعدۀ زرين اخلاق طبق روايات، فطرت انسان و پذيرش عقلي اين قاعده است و از ميان گزاره‌هاي طرح شده توسط جاناتان هايت در مورد ريشۀ مسائل اخلاقي، اين مطالعه بر رويكرد ذات‌گرا تأكيد مي‌كند.