هخالوت، خاستگاه نظريۀ دژ درون ترزا آويلايي

ترزا آويلايي (1515-1582م)، نظريۀ دژ درون (عمارت‌هاي هفتگانه) را در زمينۀ سلوك به‌سوي خدا و نيلِ به وصال او مطرح كرده‌است. ازآنجاكه ترزا يك نظريه‌پرداز كلاسيك نيست، اين سؤال پيش مي‌آيد كه او در ارائه اين نظريه، تا چه اندازه تحت ‌تأثير هخالوت (تالارهاي هفت‌گانه براي رسيدن به شهود خدا) بوده‌است؟ فرضيۀ اين مقاله، اثرپذيري ترزا از هخالوت است و به‌استناد شواهد كافي، روشن مي‌شود كه ترزا در ارائه نظريه دژ درون، در ساختار، كاربست مفاهيم و اصطلاحات، در تأكيد بر نقش نيايش در رسيدن به وصال و پشت‌سر گذاشتن موانع وصال، به‌طور مكرر به عهد عتيق، به‌ويژه كتاب حزقيال به‌عنوان يكي از منابع هخالوت، رجوع داشته و در نتيجه، از هخالوت اثر پذيرفته‌است. مقايسه هفت‌عمارت و هفت‌تالار، مشابهت‌هاي معناداري را نشان مي‌دهد كه همگي دلالت دارند بر اثرپذيري ترزا از هخالوت در ارائه نظريه دژ درون. هم عمارت‌ها و هم تالارها، شهود وحدت و وحدت شهود را هدف‌گذاري كرده‌اند، با اين تفاوت كه شهود را ترزا به وصال پيوند مي‌دهد و هخالوت به ديدار. البته اين‌ها به‌معناي آن نيستند كه ترزا بر خوانش و مطالعه هخالوت تسلط داشته، بلكه او از ادبيات رايج عرفاني آويلا بهره برده كه خود حاوي اين انديشه‌ها و آموزه‌ها بوده‌است.