مقايسه اثربخشي روان ‌نمايش عروسكي و نمايش بي كلام بر تعامل اجتماعي كودكان با اختلال طيف اتيسم و عملكرد بالا

سابقه و هدف: اختلال طيف اتيسم، يك اختلال عصبي- تحولي است كه با مشكلات تعامل اجتماعي همراه است. هدف اين مطالعه، مقايسه اثربخشي مداخله روان-‌ نمايش عروسكي و نمايش بي‌كلام بر تعامل اجتماعي كودكان با اختلال طيف اتيسم بود.مواد و روش‌ها: در اين مطالعه شبه‌آزمايشي، 45 كودك 7 تا 11 سال مبتلا به اختلال طيف اتيسم با عملكرد بالا، از مراكز بهزيستي استان‌هاي تهران، اصفهان، گيلان و مشهد در سال تحصيلي 1401-1400 به شيوه در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمايشي روان‌نمايش عروسكي و نمايش بي‌كلام و يك گروه كنترل (هر گروه 15 نفر)، جايگزين شدند. هر يك از گروه‌هاي آزمايشي در 20 جلسه مجازي (هفته‌اي دو جلسه 15 دقيقه‌اي) به‌طور جداگانه شركت و روان‌نمايش عروسكي يا نمايش بي‌كلام دريافت كردند، ولي گروه كنترل فقط در برنامه‌هاي متداول مركز شركت نمود. تعامل اجتماعي افراد قبل و بعد از مداخله و 8 هفته بعد با استفاده از نيمرخ مهارت‌هاي اجتماعي اتيسم ارزيابي شد. داده‌ها با شاخص‌هاي آمار توصيفي بيان شد و با آزمون‌هاي كاي‌دو، شاپيروويلك، كرويت موچلي و تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر تجزيه و تحليل شد.يافته‌ها: نتايج ضرايب اتا نشان داد كه تعامل اجتماعي و مؤلفه‌هاي آن (تقابل، مشاركت و رفتارهاي ناسازگارانه) در گروه روان‌نمايش عروسكي پس از دريافت مداخله، به ترتيب به ميزان 88، 88، 89 و 87 درصد، تغيير معني‌دار (0/001 P) يافت. هم‌چنين تعامل اجتماعي و مؤلفه‌هاي آن، در گروه نمايش بي‌كلام پس از دريافت مداخله به‌ترتيب، 78، 78، 81 و 76 درصد به‌طور معني‌دار (0/001 P)، تغيير كرد. افزون بر آن  مداخله روان‌نمايش عروسكي 37 درصد بيش‌تر از نمايش بي‌كلام، موجب تغيير در تعامل اجتماعي شد، در حالي كه در گروه كنترل تغيير معني‌داري در طي زمان به دست نيامد(0/05 P).استنتاج: با توجه به اثربخشي بيشتر مداخله روان‌نمايش عروسكي، مي‌توان از آن به‌عنوان روش مكمل و جايگزين در كنار ساير مداخله‌هاي خانواده محور در كودكان مبتلا به اتيسم استفاده نمود و از پيامدهاي ناگوار مشكلات تعامل اجتماعي پيشگيري كرد.