توقيفيت صفات الاهي از نظر شيخ مفيد و ابن‌سينا

در تاريخ تفكر بشري هيچ مسئله بنياديني به اندازه شناخت خدا، كه جز به واسطه صفات او تعالي مقدور نيست، بشر را به انديشه وادار نكرده، و پاسخ به نحوه به‌كارگيري اين صفات، مطالبه‌اي جدي از متفكران هر عصر، خصوصاً فلاسفه و متكلمان، بوده است. در ميان انديشمندان اسلامي و در فكر كلامي‌فلسفي اماميه، انديشهٔ شيخ مفيد و ابن‌سينا به عنوان تأثيرگذارترين و پايدارترين انديشه‌ها در حوزه كلام و فلسفه، كه تحولات فكري عميقي را پس از خود سبب شده است، از امتيازات ويژه‌اي در اين زمينه برخوردارند. اين نوشتار در صدد است با الگو قراردادن اين دو فكر فلسفي و كلامي در جغرافياي فكر شيعه، ديدگاه اين دو انديشه را در مسئله‌اي مهم در باب صفات الاهي، يعني «توقيفيت اسما و صفات الاهي» بررسي كند. در اين خصوص هرچند شيخ مفيد صراحتاً به توقيفيت، و ابن‌سينا به عدم آن قائل شده، اما هر دو به جواز عقلي آن حكم كرده‌اند؛ لذا با توجه به مباني مشترك مستنبط و مستخرج از آراي هر دو متفكر و نيز كشف و فهم مبنايي‌نبودن اختلافات ظاهري ميان ايشان در مسئله فوق، امتياز توحيدي فكر شيعه به عنوان مبناي دو فكر و نيز وجه جامع ميان كلام امامي و فلسفه اسلامي، به عنوان يافتهٔ نهايي محل تأكيد قرار گرفته است.