پيش‌نگري امواج گرمايي مخاطره‌آميز در آذربايجان شرقي با مدل‌سازي گزارش ششم تغيير اقليم

امواج گرمايي ازجمله خطرناك ترين تهديدات آب وهوايي مرتبط با گرم شدن كره زمين و وردايي اقليمي هستند كه در سال هاي اخير روندي افزايشي داشته اند. در پژوهش حاضر جهت پيش نگري تغييرات مكاني شدت امواج گرمايي در استان آذربايجان شرقي از دو پايگاه داده استفاده شده است. پايگاه نخست؛ داده هاي روزانه دماي بيشينه در 5 ايستگاه همديد استان شامل تبريز، مراغه، جلفا، اهر و ميانه براي بازه ي زماني 1981 تا 2021 ميلادي به‌عنوان دوره داده هاي تاريخي-پايه است. پايگاه دوم؛ برونداد مدل منتخب CanESM تحت سناريوي دوگانه اقتصادي-اجتماعي SSP1 حاصل از گزارش ششم تغيير اقليم CMIP6 در دوره آينده از سال 2022 تا 2065 ميلادي است. درست سنجي داده هاي دوره پايه با دوره آتي با سنجه هاي استاندارد انجام شد و با تكنيك رگرسيوني گام‌به‌گام، شدت امواج گرمايي استان مورد تبيين قرار گرفت. نتايج حاكي از اين است كه در تمام ايستگاه هاي موردبررسي، شدت امواج گرمايي تا سال 2065 ميلادي افزوده خواهد شد و گستره بزرگي از وسعت استان را در بر خواهد گرفت. به‌طوري‌كه در نيم سده آينده، شدت امواج گرمايي در تبريز با 1.3؛ در مراغه با 1؛ در جلفا با 0.7؛ در اهر با 1 و در ميانه با 1.4 درجه سانتي گراد افزايش پيدا مي كند. همچنين با گرم‌تر شدن هواي كره زمين ناشي از اثرگذاري تغييرات اقليم جهاني، امواج گرمايي كوچك‌تر به هم مي پيوندند و امواج گرمايي شديدتر، بزرگ‌تر و ماناتري را به وجود خواهند آورد. همچنين نتايج نشان داد با كاهش عرض جغرافيايي در اين استان و همجواري با مناطق پست و كم ارتفاع، بسامد و شدت رخداد امواج گرمايي نيز بيشتر خواهد شد.